این باور تا حد زیادی در بین مردم پذیرفته شده است که انسان فقط از ده درصد مغز خود استفاده می‌کند. این ادعا به گونه‌ای در جهت نشان دادن توانایی‌های خارق العاده‌ی مغز بوده و حتی فیلم‌هایی نیز در این ارتباط ساخته شده است که در صورت بکارگیری کل مغز، انسان توانایی انجام کارهای اعجاب‌انگیزی پیدا خواهد کرد. نمونه‌ای از این فیلم‌ها فیلم «نامحدود» و فیلم «لوسی» هستند.

واقعیت این است که این ادعا به هیچ وجه ریشه‌ی علمی ندارد و در واقع بیشتر قسمت‌های مغز بدون توجه به کارهایی که انجام می‌دهیم اکثر اوقات فعال هستند. تصویربرداری از مغز با فناوری‌های نوین مانند پت اسکن و اف ام آر آی نشان داده‌اند که یک مغز زنده حتی در هنگام خواب نیز فعالیت قابل توجهی نشان می‌دهد و فقط در صورت آسیب مغزی بعضی قسمت‌های آن غیرفعال می‌شوند. از نظر فرگشتی نیز وجود یک قابلیت بدون مصرف در بدن انسان فقط وقتی موجه است که قبلاً کاربرد داشته و با بی مصرف شدن آن بار زیادی بر دوش انسان نداشته باشد؛ در غیر اینصورت به مرور زمان از بدن انسان حذف خواهد شد. در واقع فرگشت فقط صفاتی را در جمعیت‌های موجودات زنده بوجود می‌آورد که بر بقای انسان تاثیرگذار باشند و وجود آن‌ها از نظر منابع و مصرف انرژی توجیه‌پذیر باشد.شایعات علمی

انسان از چند درصد مغز خود استفاده می‌کند؟

بری گوردُن٬ متخصص مغز و اعصاب٬ این باور را غلط دانسته و توصیف می‌کند: “ما از تمامی قسمت‌های مغز استفاده می‌کنیم و بیشتر قسمت‌های مغز اکثر اوقات فعال هستند.” محقق علوم اعصاب ٬ بری بایرشتاین ٬ هفت دلیل برای رد این باور بیان می‌کند:

  • بررسی آسیب‌دیدگی‌های مغزی : اگر ۹۰ درصد از مغز بی‌استفاده باشد، آسیب به این نواحی نباید بر عملکرد مغز اثری داشته باشد در مقابل ، تقریبا هیچ ناحیه ای از مغز وجود ندارد که در صورت آسیب دیدگی باعث از دست دادن توانایی و قابلیت های جسمی نشود.حتی خفیف‌ترین آسیب‌ها به کوچکت‌رین بخش های مغز میتواند آسیب‌های جدی به همراه داشته باشد.
  • تصاویر گرفته شده از مغز نشان‌دهنده این هستند که بدون توجه به اینکه چه کاری انجام می‌دهیم٬ همه‌ی بخش های مغز همیشه فعال هستند. بعضی از بخش ها در یک زمان از سایر بخش‌ها فعال‌ترند، ولی به استثنای آسیب های مغزی(به بخش هایی از مغز) هیچ بخشی در مغز وجود ندارد که کاملا غیر فعال باشد.
  • مغز بخش بسیار بزرگی از اکسیژن و مواد مغذى در مقایسه با بقیه اعضای بدن به خود اختصاص می‌دهد و چیزی در حدود بیست درصد از انرژی بدن را نیاز دارد (بیشتر از سایر ارگان های بدن)، علیرغم آنکه مغز، دو درصد از وزن بدن انسان را نیز تشکیل میدهد. اگر ۹۰ درصد آن بدون استفاده باشد یک مزیت بسیار بزرگ برای زنده ماندن انسان هایی با مغز کوچکتر و کارآمد تر وجود دارد و اگر این صحیح باشد، در فرآیند انتخاب طبیعی، مغز ناکارآمد حذف میشود این نیز بسیار بعید است که یک مغز با داشتن ماده زائد بسیاری در فرگشت پیروز شده و در جایگاه نخست قرار گیرد با توجه به خطر تاریخی مرگ در هنگام زایمان در ارتباط با اندازه بزرگ مغز ( با توجه به اندازه اسکلت جمجمه موجود ) این یک سد بزرگی در مقابل انتخاب طبیعی است در صورتی که تنها ۱۰ درصد مغز قابل استفاده باشد.
مراجع:

Ten percent of the brain myth

Lucy (2014 film)

Limitless (film)