برخی حیوانات به دلایل مختلف و بعضاً نامعلومی زمانی که اسیر هستند و در قفس نگهداری می‌شوند جفت‌گیری نکرده و تولید مثل نمی‌کنند. بعنوان مثال پانداها و بزهای کوهی نیاز به قلمرو بزرگ و بازی برای تولید مثل دارند. از دیگر حیواناتی که این مشکل را دارند می‌توان به چیتاها، کرگدن سفید شمالی، برخی گونه‌های لاک‌پشت و درنا اشاره کرد. برای کمک به توالی نسل این حیوانات برخی اوقات از لقاح مصنوعی استفاده شده و یا برنامه‌هایی اجرا می‌شود که معمولاً موفق بوده و بعضاً با شکست مواجه می‌شوند. بعنوان مثال برای ترغیب پانداها به تولید مثل برخی اوقات از فیلم‌های جفت‌گیری پانداهای دیگر استفاده می‌شود. این برنامه‌ها معمولاً با اعتراضات طرفداران حقوق حیوانات همراه هستند و بسیاری آن‌ها را بدتر کردن اوضاع برای حیوانات می‌دانند.

تولید مثل

تولید مثل یا زادآوری فرایندی زیست‌شناختی است که در آن ارگانیسم‌های تازه و منفردی به وجود می‌آیند. زادآوری از خصوصیّت‌های بنیادین تمام انواع حیات است؛ هر ارگانیسمی که وجود دارد نتیجهٔ یک زادآوری است. روش‌های شناخته شدهٔ زادآوری را در دو گروه عمده طبقه‌بندی می‌کنند: تولید مثل جنسی و تولید مثل غیرجنسی. در تولید مثل جنسی معمولا به دو جنس نر و ماده نیاز است. نوع خاصی از تولید مثل جنسی بکرزایی است. تولید گامت نر (اسپرم) و گامت ماده (تخمک) اساس تولید مثل جنسی در همه جانداران است. ترکیب شدن اسپرم و تخمک باعث ایجاد سلول تخم می شود و به عمل ترکیب شدن آن لقاح می گویند. در برخی جانداران لقاح به صورت داخلی و برخی دیگر به صورت خارجی است.

لقاح خارجی

در این نوع لقاح، جانوران گامت هایشان را از بدن خارج می کنند و گامت ها در بیرون از بدن والد خود لقاح می کنند. این نوع لقاح در ماهی ها و دوزیستان و بسیاری از بی مهرگان آبزی است و فقط در آب امکان پذیر است. تعداد گامت هایی که در لقاح خارجی تولید می شود بسیار زیاد است چون احتمال به هم رسیدن گامت ها در آب کم است برای همین والد ماده تخمک های بیشتری تولید می کند تا احتمال لقاح بیشتر شود. در برخی جانوران آبزی و پستاندار مثل وال و دلفین و یک نوع کوسه ماهی لقاح داخلی است.

لقاح داخلی

در این نوع لقاح اسپرم وارد بدن والد ماده می شود و در بدن والد ماده لقاح انجام می شود. در خزندگان، پرندگان و پستانداران لقاح از نوع داخلی است. احتمال زنده ماندن نوزادان در لقاح داخلی بیشتر است چون درون بدن والد خود رشد می کنند و محافظت و تغذیه می شوند. سلول تخم در رحم شروع به رشد می کند. رحم در بیشتر پستانداران وجود دارد. در رحم خون جنین به واسطه بندناف با خون مادر مواد غذایی، اکسیژن و مواد دفعی را تبادل می کند.

مراجع:

Giant panda

Why some animals can never be domesticated

Five wild animals that won’t do it in cages

Reproduction