مروارید در صدف اینگونه دیده می‌شود.

مروارید در صدف

مروارید

مُروارید یا دُر، گوهری است معمولاً سفید و درخشان که در اندرون برخی از نرم‌تنان دوکفه‌ای مانند صدف مروارید به وجود می‌آید. وقتی جسمی خارجی مانند ذره‌ای شن بین صدف و پوسته او قرار بگیرد جانور لایه‌هایی مرکب از ماده آلی شاخی کونچیولین و بلورهای کلسیت یا آراگونیت را به دور جسم خارجی ترشح می‌کند. از این لایه‌های هم‌مرکز رفته رفته مروارید شکل می‌گیرد. مروارید با جنس دیواره درون صدف یکسان است. شکل مروارید اغلب نزدیک به کره است هرچند به شکل‌های دیگر مانند گلابی و دکمه و حتی شکل‌های نامنظم هم دیده می‌شود. درشتی آن به درشتی دانه خشخاش تا تخم کبوتر است. رنگ مروارید اغلب سفید است ولی ممکن است به رنگ‌های صورتی و زرد و سبز و آبی و قهوه‌ای و سیاه نیز دیده شود. در خلیج فارس و اقیانوس هند و استرالیا صید می‌شود. در قرن بیستم پرورش مروارید نیز رایج شد. برای تهیه مروارید پرورشی (که گاه مروارید مصنوعی نیز نامیده می‌شود) با سوراخ کردن پوسته صدف، یک قطعه مروارید بسیار کوچک را در درون صدف قرار می‌دهند تا جانور لایه‌هایی به دور آن ایجاد کند.

صدف مروارید

صَدَف مُروارید یا صدف مرواریدساز جانوری است آبزی. آن‌ها نرم‌تنانی دوکفه‌ای از خانوادهٔ نرم‌تنان بالدار هستند که در خود تولید مروارید می‌کنند. در این صدف‌ها لایه‌ای صدفی و سخت به نام نقیر وجود دارد. گونه صدف‌های مروارید موجود در خلیج فارس عبارتند از:

  •    صدف مرواریدساز محار (Pinctada fucata)
  •    صدف مروارید نقره‌ای (Pinctada radiata)
  •    صدف مروارید نیمه (Pteria marcoptera)
  •    صدف مرواریدساز لب‌سیاه (Pinctada margaritifera)

از گونه‌های مهم تجاری در دیگر آب‌های جهان می‌توان به این صدف‌ها اشاره کرد:

  •    صدف مرواریدساز لب‌سفید (Pinctada maxima)
  •    صدف مرواریدساز استرالیا (Pinctada albina)

مروارید در ایران

رضا طاهری در کتاب از مرواید تا نفت به شرح کارنامه اقتصادی مروارید در خلیچ فارس می‌پردازد؛ و فروش بالای مروارید را بیان‌گر اهمیت مروارید در زندگی ساحل نشینان خلیج‌فارس می‌داند. با گزاره‌ای دیگر می‌توان گفت: مروارید درگذشته نقش استراتژیکی‌نفت را درخلیج فارس به‌عهده داشته است. تاریخ مروارید و صید مروارید نوشته نشده است اما از دوران هخامنشیان مروارید صید می‌شده است. درنوشته‌ها و ادبیات ایرانی هزارساله اخیر شاعران و نویسندگان ایرانی بسیار به صید مروارید اشاره شده‌است. استخری در قرن چهارم در کتاب مسالک الممالک بیان می‌کند که مرواریدها را از سواحل خلیج فارس به داخل کشور می‌ب ردند و مروارید خلیج فارس بی همتا است. ابوعبدالله ادریسی در نزهه المشتاق که در قرن ششم نوشته‎شده‎است به شرح روش سنتی صید مروارید در خلیج فارس می‌پردازد: «در این خلیج همه مکان‎های غواصی وجود دارد، مکان‌های غواصی سیصد مکان مورد توجه است که همه آن‌ها معروف و مشهورند.» و ابوعبدالله ادریسی در همان کتاب ذکر می‌کند: «غواصی در سرزمین ایران نوعی صنعت است که آموخته می‌شود و در آموزش آن پول فراوانی خرج می‎گردد؛ و آن به این‌گونه‎است که آن‌ها خارج کردن نفس از گوش را تمرین می‌کنند و می‌آموزند تا جایی که یک مرد در آغاز یادگیری‌اش دچارگوش درد می‌شود و از گوش‌هایش ماده‌ای جاری می‌شده و پس از آن معالجه کرده و آن را از درد و ملامت تبری می‌بخشند. گران‌ترین غواص کسی است که بیش از همه در زیر آب بماند.» در حال حاضر تنها در جزیره لاوان به میزان محدود صید مروارید انجام می‌گیرد؛ هرچند توسعه و احیای این صنعت تحت بررسی است.

مراجع:

مروارید

صدف مروارید