دسته: بدن انسان

ورزش کردن باعث می‌شود ضربان قلب در حالت استراحت کمتر شود

شاید افراد تصور کنند ضربان قلب بالا به معنی سلامت بیشتر قلب است ولی در واقع ممکن است عکس این قضیه صادق باشد. ضربان قلب میگل ایندوریان دوچرخه‌سوار معروف در حالت استراحت ۲۸ بار در دقیقه است. این دوچرخه سوار پنج بار پشت سر هم توردوفرانس را برنده شده است. در واقع می‌توان گفت ورزش کردن باعث می‌شود ضربانِ قلب در حالت استراحت کمتر شود و هر چه سخت‌تر تمرین کنید ضربان قلب در حالت استراحت بیشتر کاهش می‌یابد.

ورزش باعث می‌شود قلب بزرگ‌تر شود و بنابراین بتواند خون بیشتری را با هر تپش پمپاژ کند. افرادی که ورزش می‌کنند می‌توانند تپش قلب خود را در حالت استراحت به ۲۰ تا ۳۰ بار در دقیقه کاهش دهند. به عبارت دیگر می‌توانید با ورزش کردن بازده کاری قلب‌تان را افزایش دهید.

ورزش کردن تنها عاملی نیست که باعث کاهش ضربانِ قلب شما در حالت استراحت می‌شود بلکه عوامل موروثی نیز در این قضیه نقش دارند. یعنی این امکان وجود دارد که شما به صورت ارثی ضربانِ قلب پایینی در حالت استراحت داشته باشید.

در ورزش نیز ضربان قلب پایین به معنای آمادگی بدنی بیشتر نیست و عوامل دیگری در این مسئله نقش دارند. متوسط ضربان قلب افراد بین ۶۰ تا ۸۰ بار در دقیقه است. علاوه بر وراثت و تمرین ورزشی، بیماری نیز بر ضربان قلب تأثیر می‌گذارد. افرادی که ضربان قلب پایینی در حالت استراحت دارند باید برای اطمینان از نداشتن بیماری‌های قلبی و عروقی باید تحت معاینه‌ی پزشک قرار گیرند.

بر طبق تحقیقات انجام شده افرادی که به طور متوسط روزانه ۱ گرم روغن ماهی استفاده می‌کنند می‌توانند طی دو هفته ضربان قلب خود را به اندازه‌ی ۶ بار در دقیقه کاهش دهند. روغن ماهی به قلب کمک می‌کند که واکنش بهتری به عصب واگوس بدهد که کنترل کننده‌ی ضربانِ قلب است.

(بیشتر…)

بیشتر

قلب زن سریع‌تر از قلب مرد می‌تپد

در تحقیقی که در کانادا انجام شد مشخص شد که چرا قلب زن سریع‌تر از قلب مرد می‌زند. این وضعیت باعث می‌شود که زنان در صبح احساس خستگی بیشتری نسبت به مردان داشته باشند. این اثر به خاطر هورمون‌های جنسی می‌باشد. این هورمون‌ها می‌توانند بر روی همه چیز تأثیر بگذارند از سرعت رشد موها گرفته تا سرعت هضم غذا. در ادامه به برخی تفاوت‌های دیگر بدن مردان اشاره می‌کنیم.

بدن مردان غذا را سریع‌تر هضم می‌کند

غذا در بدن زنان ۲۰ درصد زمان بیشتری برای هضم نیاز دارد. دلیل این مسئله این است که زنان معده‌ی کوچک‌تری دارند که اسید کمتری برای هضم غذا تولید می‌کند. سرعت کمتر هضم غذا در زنان به هورمون استروژن نیز مربوط است که یک اثر آرام‌بخش بر روی روده دارد.

قلب زنان سریع‌تر می‌زند

اندازه‌ی قلب زن حدود دو سوم قلب مرد می‌باشد و به طور متوسط ۱۲۰ گرم وزن دارد درحالیکه وزن قلب مرد حدود ۱۸۰ گرم است. این باعث می‌شود که برای جبران این تفاوت اندازه اندکی سریع‌تر بزند. درحالیکه قلب مردان به طور متوسط ۷۲-۷۰ بار در دقیقه می‌زند قلب زنان بین ۸۲-۷۸ بار در دقیقه می‌زند. البته این مسئله تأثیری بر روی سلامت زنان و مشکلات قلبی آنان ندارد.

زنان سریع‌تر پلک می‌زنند

زنان حدود ۱۴٫۹ بار در دقیقه پلک می‌زنند درحالیکه مردان ۱۴٫۵ بار در دقیقه پلک می‌زنند. این مسئله نیز به سطح بالاتر استروژن در بدن زنان بستگی دارد که تولید روانکارهای داخل چشم را زیاد می‌کند. استفاده‌ی زنان از قرص‌های ضدبارداری که استروژن بالایی دارند سرعت پلک زدن آنان را تا ۱۹٫۶ بار در دقیقه بالا می‌برد.

موی مردان سریع‌تر رشد می‌کند

به طور متوسط موی مردان حدود ۱٫۲۵ سانتیمتر در ماه رشد می‌کند که حدود ۶٫۵ درصد سریع‌تر از زنان است. این به خاطر این است که مردان هورمون جنسی تستوسترون بالاتری دارند که پیازچه‌ی مو را تحریک کرده تا سریع‌تر مو تولید کند.

زنان سریع‌تر حرف می‌زنند

زنان تمایل دارند که سریع‌تر از مردان صحبت کنند مخصوصاً در موقعیت‌های اجتماعی. یک دلیل احتمالی این است که استروژن به راحت‌تر حرف زدن کمک می‌کند درحالیکه تستوسترون آن را دشوار می‌کند. بعلاوه نواحی اصلی مرتبط با صحبت کردن در کورتکس پیش‌مغزی (بخشی از مغز که روابط اجتماعی را کنترل می‌کند) در زنان حدود ۲۳ درصد بزرگ‌تر است. یک دلیل دیگر نیز که در یک تحقیق در سال ۲۰۱۳ مورد بررسی قرار گرفته است این است که زنان احتمالاً پروتئین زبانی بیشتری در مغزشان دارند. این پروتئین Foxp2 نامیده می‌شود.

منبع:

Why a woman’s heart beats faster than a man’s: Experts reveal why our bodies tick to different clocks, and why a high oestrogen level makes you blink faster

بیشتر

زنان به دوز بالاتری از مُسکن احتیاج دارند

نتایج مطالعات یک گروه تحقیقاتی در گرجستان نشان می‌دهد که چرا بیماران زن به دوز بسیار بالاتری از مورفین نسبت به مردان نیاز دارند. تفاوت های مغزی بین زنان و مردان در پاسخ آنها نسبت به مُسکن تاثیر بسزایی دارد.

وقتی میکرو گلیاها (سلول‌های ایمنی دستگاه عصبی) بلاک می‌شوند زنان و مردان پاسخ یکسانی در برابر مسکن‌های شبه‌افیونی دارند. درد مزمن از شایع‌ترین مشکلات سلامتی است که از هر چهار نفر معمولا یک نفر به آن مبتلا می‌شوند و بیشترین شیوع را نیز در قشر میانسال دارد. زنان بیشتر از مردان در معرض انواع درد مزمن از جمله میگرن و سندرم خستگی مزمن و … هستند.

اثبات شده است میکروگلیاها یک سیستم اسکن سریع و پیچیده شکل می‌دهند که به طور سریع به آسیب پاسخ می‌دهد. مورفین علاوه بر رسپتوری (دریافت کننده) که روی سلول‌های عصبی دارد به رسپتورش روی میکروگلیا نیز متصل می‌شود که این رسپتور “TLR4” نامیده می‌شود.

پژوهشگران نشان دادند وقتی مورفین به “TLR4” روی نوروگلیا متصل می‌شود، این سلول‌ها به شدت با اثر ضددردی مورفین مقابله می‌کنند.

در طی این پاسخ التهابی میکروگلیاها در زن و مرد تراکم یکسانی دارند ولی در جنس زن فعالیت بسیار بالاتری دارند که باعث می‌شود خانم‌ها دو برابر آقایان به مسکن نیاز داشته باشند.

(بیشتر…)

بیشتر

بوسیدن گوش بچه می‌تواند به شنوایی او آسیب بزند

گوش بچه تنها جای بدن اوست که بوسیدن آن می‌تواند به او صدمه بزند. بوسیدن گوش یک مکش قوی در گوش ایجاد می‌کند که نه تنها ممکن است باعث از دست رفتن همیشگی شنوایی او شود بلکه احتمال دارد مشکلاتی را برای شنوایی او ایجاد کند؛ مشکلاتی مثل صدای زنگ در گوش و حساسیت آن به صدا.

بچه‌ها به خاطر کوچک بودن مستعد آسیب‌های شنوایی از طریق گوش هستند و دلیل آن این است که کانال گوشش‌شان کوچک‌تر است. کودک در این وضعیت به خاطر درد گوشش گریه می‌کند ولی از دست رفتن شنوایی ممکن است تا سال‌های بعد شناسایی نشود.

مکش شدید در اثر بوسیدن باعث می‌شود پرده‌ی گوش زنجیره‌ی سه استخوان کوچک داخل گوش را بکشید. سومین استخوان که زینی شکل است حرکت کرده و باعث ایجاد اغتشاش در سیال گوش داخلی می‌گردد.

(بیشتر…)

بیشتر

در هنگام اعتصاب غذا چه اتفاقی برای بدن می‌افتد؟

اعتصاب غذا به طور معمول در اعتراض به وضعیت موجود و غالباً در زندان‌ها رخ می‌دهد. یک تیم ۴۰ نفره‌ی پزشکی بر روی تغییرات بدن در هنگام اعتصاب غذا مطالعه کرده‌اند. در هنگام اعتصاب غذا چه اتفاقی برای بدن رخ داده و متخصصان پزشکی برای مقابله با آن چه کاری انجام می‌دهند؟

افرادی که در ابتدای اعتصاب غذا از سلامت جسمانی خوبی برخوردارند با شروع آن، طی ۶ تا ۸ هفته‌ی اول، با خطر مرگ کمی مواجه هستند ولی کسانی که در ابتدا سوء تغذیه دارند ممکن است طی سه هفته بمیرند.

اگر شخص از نوشیدن مایعات نیز سرباز زند نابودی بدنش بسیار سریع اتفاق می‌افتد و احتمال مرگش بین ۷ تا ۱۴ روز زیاد است، مخصوصاً در ماه‌های گرم سال.

درد گرسنگی دائمی نیست. در شروع اعتصاب غذا، درد گرسنگی معمولاً بعد از دو یا سه روز از بین می‌رود. پس از سه روز بدن شروع به استفاده از پروتئین ماهیچه‌ها می‌کند تا گلوکز و قند مورد نیاز سوخت و ساز سلول‌ها را تأمین نماید. مقدار الکترولیت‌های مهم مانند پتاسیوم به سطح خطرناکی می‌رسد و بدن چربی و ماهیچه‌های خود را نیز از دست می‌دهد.

پس از دو هفته افرادی که اعتصاب غذا کرده‌اند ممکن است ایستادن برای‌شان سخت باشد؛ همچنین ممکن است دچار سرگیجه و بی‌حالی شدید شده و هماهنگی حرکات‌شان کم شود، ضربان قلب‌شان پایین بیاید و احساس سرما کنند.

مقدار کم ویتامین B1 پس از ۲ یا ۳ هفته به یک خطر جدی تبدیل شده و می‌تواند منجر به مشکلات عصبی شامل ضعف تشخیص، کاهش بینایی و ناتوانی در حرکت شود.

پس از یک ماه گرسنگی کشیدن یا زمانیکه بیش از ۱۸ درصد وزن بدن کاهش می‌یابد مشکلات شدید و دائمی پزشکی بوجود می‌آید. ممکن است نوشیدن آب بسیار سخت شده، حس شنوایی و بینایی از کار افتاده، نفس کشیدن دشوار شده و اعضای داخلی بدن از کار بیفتند.

اعتصاب غذای بالای ۴۵ روز به احتمال زیاد به دلیل مشکلات قلبی یا عفونت شدید به مرگ می‌انجامد.

بعلاوه‌ی آسیب‌های جسمی که در اثر اعتصاب غذا ایجاد می‌شوند، تغییرات روانی نیز باعث رفتارهای تکانشی و پرخاشگرانه می‌شوند. این رفتار پرخاشگرانه باعث می‌شود احتمال اینکه شخص تا زمان مرگ به اعتصاب ادامه دهد بالا برود.

حتی پس از پایان اعتصاب غذا، خوردن غذا و مایعات می‌تواند خطرات جدی به همراه داشته باشد چون تغییرات سوخت و ساز بدن در حین اعتصاب، می‌توانند خیلی عمیق باشند. در این وضعیت مایعات و مواد غذایی باید با دقت و کنترل زیادی وارد بدن شخص شوند.

(بیشتر…)

بیشتر

چرا ما احساسات قوی‌مان را در قلب حس می‌کنیم؟

ما در هنگام شنیدن خبر بد احساس می‌کنیم قلب‌مان از جا کنده می‌شود و یا در هنگام ناراحتی احساس می‌کنیم قلب‌مان شکسته شده و درد می‌گیرد. استعاره‌های بسیار زیادی در ادبیات در نتیجه‌ی این احساسات وجود دارد که توصیف کننده‌ی احساسات قوی هستند. قلب مظهر عشق و ناراحتی است. اما چرا بدن ما جای این عواطف را در قلب و سینه احساس می‌کند با وجود اینکه جایگاه واقعی تمامی احساسات مغز است؟

واقعیت این است که دانشمندان در مورد این مسئله کاملاً مطمئن نیستند. این حالت می‌تواند به خاطر قشر کمربندی قدامی باشد که در موقعیت‌های پراسترس فعال‌تر می‌شود. گمان می‌رود که این ناحیه عصب واگوس را تحریک کند که یک عصب پاراسمپاتیک مغز است که از ساقه‌ی مغز شروع شده و سینه را به شکم وصل می‌کند. این تحریک باعث می‌شود که ما در سینه‌مان احساس درد کنیم.

در تحقیقی که بر روی ۷۰۰ نفر از فرهنگ‌های مختلف انجام شد مشخص شد احساساتی که در این ناحیه از سینه درک می‌شوند در فرهنگ‌های مختلف مشابه هستند. بعنوان مثال عصبانیت، نگرانی و ترس همگی احساسات قوی در ناحیه‌ی سینه ایجاد می‌کردند. از طرف دیگر داوطلبانی که مورد مصاحبه قرار گرفتند بیان کردند که شادی و حتی عشق نیز در تمام بدن آن‌ها احساس جوش و خروش ایجاد می‌کند.

محققان بیان می‌کنند که احساس فشرده شدن قلب یا تنگ شدن سینه ممکن است به ما کمک کند که به برخی مخاطرات خاص در محیط واکنش نشان داده و با تهدیدات ویژه‌ای کنار بیاییم، برای مثال بتوانیم فعالیت‌های عروق قلب یا سیستم عصبی را تنظیم کنیم. در حال حاضر مشخص نیست آیا این واکنش‌های بدنی برای هر احساس فرق می‌کنند یا اینکه یکسان هستند و این زمینه به تحقیقات بیشتری احتیاج دارد.

(بیشتر…)

بیشتر

بدن انسان چه مقدار خون می‌تواند از دست بدهد؟

بدن انسان قادر نیست بدون خون به فعالیت‌های خود ادامه دهد. بیشتر اوقات وقتی ما مقداری خون از دست می‌دهیم بدن می‌تواند با آن کنار بیاید و آن را جبران کند ولی از دست دادن مقدار زیاد می‌تواند کشنده باشد. اما اینکه از دست دادن چه مقدار خون برای انسان خطرناک است را در ادامه بررسی می‌کنیم.

بدن انسان چه مقدار خون دارد؟

بدن یک انسان بالغ دارای ۴٫۵ تا ۵٫۵ لیتر خون است. اگر هیچ خونی در بدن انسان نباشد وزن آن ۸ تا ۱۰ درصد کمتر می‌شود. به عنوان مثال در یک انسان ۵۴ کیلویی وزن خون به ۴٫۴ تا ۵٫۴ کیلوگرم می‌رسد.

در سن ۵ یا ۶ سالگی کودکان به اندازه‌ی بزرگسالان خون دارند ولی چون کوچک‌تر بوده و استخوان‌ها، ماهیچه‌ها و دیگر اعضای آن‌ها کوچک هستند خون آن‌ها درصد زیادی از وزن بدن آن‌ها را تشکیل می‌دهد.

نوزادان تازه بدنیا آمده دارای خون بسیار کمی هستند. آن‌ها دارای حدود ۰٫۲ لیتر خون هستند که در عمل خیلی ناچیز است.

از دست دادن چه مقدار خون باعث مرگ می‌شود؟

زمانیکه یک شریان اصلی قطع می‌شود خون بیشتری از دست می‌رود. بر اساس دسته‌بندی‌های علمی از دست دادن خون بدن به چهار مرحله تفکیک شده است.

دسته‌ی اول

این مرحله کمترین شدت را دارد و مربوط به حالتی است که کمتر از ۱۵ درصد حجمی کل خون بدن از دست برود. زمانیکه یک نفر خون می‌دهد حدود ۸ تا ۱۰ درصد خون بدن خود را اهدا می‌کند. عموماً در این مرحله هیچ نشانه‌ای از کاهش خون بدن مشاهده نمی‌شود هرچند که ممکن است اندکی احساس گیجی به انسان دست بدهد.

دسته‌ی دوم

در این دسته شخص بین ۱۵ تا ۳۰ درصد حجمی خون بدن خود را از دست می‌دهد. در این مرحله نشانه‌های از دست رفتن خون شروع می‌شوند. بدن تلاش می‌کند که مشکل کمبود اکسیژن را جبران کند و ضربان قلب را افزایش می‌دهد تا اکسیژن بیشتری به بافت‌ها برساند. در اینجا شخص احساس ضعف کرده و رنگ پریده می‌شود و دمای سطح بدنش پایین می‌آید.

دسته‌ی سوم

در این دسته شخص حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کل حجم خون بدن خود را از دست می‌دهد. این مقدار خون اگر جبران نشود شخص می‌میرد و برای زنده ماندن باید خون جدید به بدن تزریق شود. در این مرحله ضربان قلب همچنان بالا مانده ولی فشار خون افت می‌کند. رگ‌های کوچک‌تر کشیده می‌شوند تا جریان خون در مرکز بدن حفظ شود.

دسته‌ی چهارم

دسته‌ی نهایی زمانی است که شخص بیش از ۴۰ درصد از خون خود را از دست بدهد. این مرحله نیازمند کمک‌های سریع و حیات‌بخش می‌باشد وگرنه احتمال مرگ بسیار زیاد است. قلب در این مرحله توانایی حفظ فشار و جریان خون را ندارد و اعضا از کار می‌افتند و بدن وارد حالت اغمای قبل از مرگ می‌شود.

(بیشتر…)

بیشتر

چه مقدار آهن در بدن انسان وجود دارد؟

مردان به طور متوسط ۴ گرم آهن در بدن‌شان دارند و زنان حدود ۳٫۵ گرم که تقریباً به اندازه‌ی ۵ عدد میخ ۵ سانتیمتری است. بچه‌ها نیز معمولاً حدود ۳ گرم و کمتر آهن در بدن‌شان دارند. این ۳-۴ گرم آهن در بدن انسان به صورت همگن در هموگلوبین، بافت‌ها، ماهیچه‌ها، مغز استخوان، پروتئین خون، آنزیم‌ها، فریتین، هموسیدرین و پلاسما پخش شده است.

هموگلبین در بدن انسان بیشترین سهم آهن را دارد. بجز در موارد از دست دادن خون زیاد، بارداری یا جهش رشد که مقدار زیادی آهن نیاز است بدن ما روزانه ۱ تا ۱٫۵ میلی‌گرم آهن در روز نیاز دارد تا مقدار از دست رفته را جبران کند. معمولاً آهن از طریق ادرار، مایع واژن، عرق، مدفوع و اشک‌ها کلاً حدود ۱ تا ۱٫۵ میلی‌گرم در روز دفع می‌شود.

(بیشتر…)

بیشتر

حالت خودکار مغز

احتمالاً تابحال متوجه شده‌اید که در بعضی فعالیت‌هایی که حرفه‌ای می‌شویم، می‌توانیم بدون فکر کردن آن را انجام بدهیم. مثلا می‌توانیم بدون فکر کردن رانندگی کنیم، ساز بزنیم یا بازی ویدیویی انجام دهیم. اما اگر به آن فعالیت‌ها فکر کنیم الگوی قبلی را از دست می‌دهیم و امکان دارد اشتباه کنیم. دلیل این مسئله چیست؟ جواب مسئله در جزئیات حالت خودکار مغز نهفته است.

مغز ما یک سری روند‌ها را از روز تولد بصورت غیر ارادی انجام می‌دهد، مانند نفس کشیدن و پلک زدن. در گذز زمان وقتی بزرگتر شده و در انجام فعالیت‌های جدید خبره می‌شویم مغز می‌تواند فعالیت‌های جدید را نیز به صورت غیر ارادی انجام دهد، مانند: راه رفتن و غذا خوردن. همچنین وقتی مهارت‌های پیچیده‌تری را مانند ساز زدن، انجام بازی ویدیویی یا رانندگی کردن یاد می‌گیریم.

اسم این حالت مغز Auto Pilot ( در هواپیما به “پرواز خودکار” مشهور است) می‌باشد. در این حالت قسمت خاصی از مغز کل مسئولیت انجام کار (مانند رانندگی) را بر عهده می‌گیرد و بدون اینکه انرژی زیادی برای هم فکری با بقیه قسمت‌ها صرف کند خودش کارش را انجام می‌دهد.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد انسان‌ها بیش از نیمی از عمرشان را در حالت خودکار مغز  سپری می‌کنند.

وقتی که سعی می‌کنیم به آن کار فکر کنیم بین قسمت‌های مختلف مغز تداخل ایجاد می‌شود و مغز از حالت خودکار  خارج می‌شود، در این صورت نمی‌تواند الگوی قبلی را نگه دارد، مثلا ممکن است اگر خیلی عمیق به فرآیند نفس کشیدن فکر کنید آن را از حالت اتوماتیک خارج کنید و دچار اختلال تنفسی شوید، یا اگر خیلی به روند کلاچ و گاز گرفتن فکر کنید کنترل رانندگی را از دست بدهید و ماشین خاموش شود.

این حالت را در مورد ورزش کردن نیز داریم. ورزشکاری که تمرینات زیادی انجام داده است اگر در هنگام مسابقه به جزییات و فرآیند حرکات ورزشی فکر کند ممکن است دستپاچه شود و اشتباهاتی انجام دهد.

(بیشتر…)

بیشتر

آیا در مردان هم چرخه‌های هورمونی وجود دارد؟

قطعاً مردان چرخه‌های هورمونی را تجربه می‌کنند. سطح تستوسترون آنان در اوایل صبح به اوج خود می‌رسد که احتمال می‌رود با ریتم شبانه‌روزی در یک راستا باشد. با گذر زمان در طول روز از میزان تستوسترون کاسته می‌شود. ورزش نیز به افزایش موقتی این هورمون منجر می‌گردد. سوالی که باید علم به آن پاسخ دهد این است که آیا سطح این هورمون‌ها در مردان مانند زنان در طول هفته یا ماه دستخوش تغییر قرار می‌گیرد یا خیر.

به عقیده برخی محققان، هورمون‌های مردانه در فصل‌های مختلف متغیرند. مطالعه انجام شده در سال ۲۰۰۳ میلادی نشان داد که سطح تستوسترون مردان در یکی از شهرهای نروژ در تابستان کاهش یافته و در اواخر پاییز افزایش چشمگیری پیدا کرد.

یافته‌های حاصل از مطالعه بر روی مردان دانمارکی گویای آن است که تغییرات فصلی مشابهی روی می‌دهد. اگر این ریتم‌ها صحت داشته باشند، باید پیوندی نيز با میزان قرار گرفتن در مقابل نور خورشید، تمرین‌های بدنی تابستانی یا افزایش وزن در زمستان داشته باشند.

اما پژوهش‌های به عمل آمده در سان ديگوی آفتابی و بوستون برفی در تکرار یافته‌های مربوط به اسکاندیناوی ناکام ماندند.

بررسی متخصصان دستگاه ادرار در دانشکده علوم پزشکی هیوستون این نتیجه را در پی داشت که شواهدی برای پشتیبانی از چرخه‌های فصلی وجود دارد اما تحقیقات بیشتری برای اطمینان از صحت آن لازم است.

در پژوهشی دیگر اثبات شد که مردان و زنان ریتم‌های ماهانه تستوسترون را تجربه می کنند. یافته‌های محققی به نام ‘سلک’ تاکنون مورد پذیرش قرار نگرفته است و تکرار نیز نشده است ولی او همچنان به این عقیده اصرار می‌ورزد که اگر زنان خون‌ریزی نمی‌کردند، مبانی تحقیقات در خصوص چرخه‌های هورمونی ماهیانه آن‌ها زیر سوال می رفت.

(بیشتر…)

بیشتر