دسته: بدن انسان

چگونه می‌فهمیم کسی به ما زل زده است؟

  • چشم انسان
  • چشم ببر
  • چشم جغد
  • چشم گرگ
  • چشم گوریل
  • چشم لمور

وقتی کسی به ما زل می‌زند حتی اگر بیرون از میدان دید ما باشد آن را احساس می‌کنیم. برخی اوقات این توانایی حتی به گونه‌ای ماورای طبیعی به نظر می‌رسد ولی واقعیت این است که این توانایی ریشه در مرزهای آگاهی ما دارد.

این توانایی خارق‌العاده از سیستمی در مغز ریشه دارد که مختص به کشف نگاه دیگران است. این سیستم “کشف زل زدن” به طور خاصی به «نگاه دیگران به شما» حساس است. بررسی فعالیت سلول‌های مغز نشان داده است وقتی در معرض نگاه دیگران قرار می‌گیرید سلول‌های خاصی از مغز فعالیت شدیدی نشان می‌دهند و مسئله‌ی شگفت‌انگیزتر این است که زمانیکه ناظر تنها چند درجه به چپ یا راست شما نگاه می‌کند این فعالیت مشاهده نمی‌شود.

واقعیت این است که این مسئله به ساختار چشم انسان ارتباط دارد. در واقع تشخیص مرکز تیره‌ی چشم انسان از سفیدی چشم، آسان است درحالیکه برای حیوانات اینگونه نیست. در بسیاری از حیوانات مردمک و عنبیه بیشترِ ظاهرِ بیرونی چشم را می‌پوشانند. همچنین بخش سفیدی چشم حیوانات دیگر در واقع تیره‌تر از انسان است بنابراین انسان بزرگ‌ترین مقدار ناحیه‌ی سفید در چشم را دارد. تفاوت رنگ بین بخش سفید حاشیه‌ای و بخش تیره‌ی مرکزی تشخیص اینکه کسی به شما زل زده است را آسان می‌کند. ما از یک قانون ساده برای این تشخیص استفاده می‌کنیم:

بخش سیاه در مرکز = تماس چشمی

بخش سیاه در سمت راست = نگاه به راست

بخش سیاه در سمت چپ = نگاه به چپ

با فرض ثابت بودن سر، دنبال کردن نگاه انسان در مقایسه با چشم یک گوریل، ببر، میمون لمور، گرگ یا جغد آسان است. چنین چشم‌های غیرقابل ردیابی برای شکارچیان در هنگام شکار کردن ضروری است و بدین خاطر فرگشت یافته‌اند که باید بدون اینکه کشف شوند طعمه را تحت نظر گیرند ولی با توجه به اینکه بقای انسان به همکاری و تلاش با انسانهای دیگر ارتباط داشته است توانایی‌های ارتباطی و هوش برای بقای ما ضروری بوده‌اند و چشم‌های یک شکارچی با توجه به شرایط و فشار طبیعت در اولویت قرار نداشته و فرگشت نیافته‌اند. در تصاویر زیر چشم‌های انسان را با چشم برخی شکارچیان مقایسه کنید.

چشم انسان

چشم انسان

چشم ببر

چشم ببر

چشم جغد

چشم جغد

چشم گرگ

چشم گرگ

چشم گوریل

چشم گوریل

چشم لمور

چشم میمون لمور

(بیشتر…)

بیشتر

لکونیشیا: نقاط و خطوط سفید ناخن

لکونیشیا عبارتی پزشکی است که برای نقاط و خطوط سفید و شیری رنگ روی ناخن‌ها استفاده می‌شود. دلیل اصلی این مشکل صدمه به ساختار ناخن در هنگام تشکیل آن است.

لکونیشیا نقاط و خطوط سفید ناخن

لکونیشیا بی‌ضرر است و عموماً در اثر صدمات کوچکی مانند ضربه خوردن یا گاز گرفتن ناخن ایجاد می‌شود. معمولاً گفته می‌شود که این مشکل در اثر کمبود کلسیم ایجاد می‌شود ولی در واقعاً اینگونه نیست و ارتباطی با کمبود مواد غذایی یا مشکلات بدن ندارد. این نقاط سفید ناخن با رشد ناخن از بین می‌روند هرچند که کمبود مواد غذایی می‌تواند باعث بازگشت آن‌ها شود. قرار گرفتن در معرض سرمای شدید نیز احتمالاً می‌تواند باعث ایجاد این نقاط شود. (بیشتر…)

بیشتر

آیا ناخن گرفتن در شب ضرر دارد؟

ضرر و زیان‌های ناخن گرفتن در شب از افسانه‌های قدیمی است که در برخی جاها توجیهات به ظاهر علمی نیز برای آن ارائه شده است. ظاهر این افسانه در حدی بدوی و ساده لوحانه است که پرداختن به آن شاید لازم نباشد ولی با توجه به انعکاس نسبتاً زیادی که این خرافه اخیراً در بین شبکه‌های اجتماعی فارسی زبان پیدا کرده است ناچاریم به آن بپردازیم. در کشف دلیل علمی ممنوعیت ناخن گرفتن در شب گفته شده است:

‌چرا نباید شب ناخن گرفت؟

کلسیم اضافه بدن در ساعات پایانی روز در ناخن‌ها جمع می شود و از ناخن‌ها بعنوان انبار موقت کلسیم بدن استفاده می‌شود و این کلسیم اضافی در ساعات آغازین روز به گردش خون باز می گردد و مورد مصرف قرار می‌گیرد!

ناخن از یک پروتئین سخت محافظ به نام کراتین ساخته شده است. این پروتئین در شاخ حیوانات مختلف وجود دارد و از سلول‌های مرده‌ی پوست ساخته شده است.

کلسیم نیز یک ماده‌ی معدنی است که در بسیاری از غذاها وجود دارد و وجود آن در سلامت استخوان‌ها اهمیت بسیاری داشته و عملکردهای مهمی در بدن دارد. تقریباً تمامی کلسیم بدن در استخوان‌ها و دندان‌ها ذخیره می‌شود. بسیاری گمان می‌کنند که کمبود کلسیم باعث تردی و شکنندگی ناخن می‌شود ولی در تحقیقی که بر روی ۷۰۰ زن در نیوزلند انجام شد مشخص شد که این ماده تأثیری بر روی ناخن ندارد. با این وجود کلسیم برای سلامت بسیاری از اعضای دیگر ضروری است ولی ناخن در میان این اعضا نیست.

شایعه‌ی مطرح شده مبنای علمی ندارد و علاوه بر اینکه کلسیم در ناخن‌ها ذخیره نمی‌شود مکانیزمی نیز برای ذخیره شدن این کلسیم در شب و بازگشت دوباره‌ی آن به بدن در روز وجود نداد. مشخص نیست هدف این شایعه‌پردازی چه بوده است ولی به احتمال زیاد توجیهی برای یک افسانه‌ی قدیمی است:

بر اساس یک افسانه‌ی ژاپنی ناخن گرفتن در شب می‌تواند به مرگ منجر شود، عمر را کوتاه کند و ارواح خبیثه را جذب کند. همچنین برخی اعتقاد داشتند که بخشی از روح شما در ناخن‌های‌تان قرار دارد و گرفتن آن در شب باعث می‌شود بخشی از روح خود را در شب پر از ارواح خبیث آزاد کنید.

تقویت باور ممنوعیت ناخن گرفتن در شب می‌تواند ریشه در زمانی داشته باشد که نور کافی در شب وجود نداشت و انسان‌ها از نور آتش و چراغ به عنوان روشنایی استفاده می‌کردند و ناخن‌های خود را با وسایل نوک تیز می‌گرفتند، کمبود نور و استفاده از این وسایل می‌توانسته است باعث شود انسان‌ها در هنگام ناخن گرفتن در شب به خود صدمه بزنند. همچنین در این حالت ممکن بود تکه‌های ناخن در غذای انسان بیفتد و مشکلاتی برای او بوجود بیاورد.

شایعه (بیشتر…)

بیشتر

خودکشی با حبس نفس

خودکشی با حبس نفس غیرممکن است چون در هنگام حبس کردن نفس بدن تلاش می‌کند که با بازدم عمیق گازهای موجود در شش مانند مونوکسید کربن و نیتروژن را به بیرون براند. حتی اگر انسان بتواند از این واکنش بدن نیز جلوگیری کند پس از بیهوشی به دلیل کمبود اکسیژن، بدن دوباره شروع به تنفس عادی می‌کند و پس از چند ثانیه یا چند دقیقه دوباره هوشیاری به شخص برمی‌گردد. (بیشتر…)

بیشتر

آیا رشد مو و ناخن پس از مرگ واقعیت دارد؟

یک باور قدیمی می‌گوید که رشد مو و ناخن پس از مرگ هم ادامه می‌یابد و این افسانه زمانی حتی بین پزشکان هم تا حدی پذیرفته شده بود. بررسی‌ها نشان داده است که برخلاف باور عامه رشد مو و ناخن پس از مرگ متوقف می‌شود. شاید یکی از دلایل به وجود آمدن این افسانه این باشد که پس از مرگ پوست آب خود را از دست داده و به نظر می‌رسد که ناخن و مو در حال رشد هستند.

شایعه

(بیشتر…)

بیشتر

آیا شکستن قولنج انگشتان دست باعث آرتروز می‌شود؟

یک باور قدیمی در مورد شکستن قولنج انگشتان دست وجود دارد که می‌گوید این عمل به مفاصل دست آسیب زده و منجر به ابتلا به بیماری آرتروز می‌شود ولی شواهد علمی این مطلب را تایید نمی‌کند. به عنوان مثال دکتر دونالد آنگر، در یک مطالعه‌ی شخصی، به‌مدت بیش از شصت سال قولنج مفاصل انگشتان دست چپ خود را شکست، اما درمورد دست راست خود این کار را انجام نداد. نتیجه‌ی مطالعه‌ی وی حاکی از آن بود که آرتریت یا هیچ عارضه‌ی خاصی در دست چپ وی ایجاد نشد. دکتر آنگر به‌خاطر این مطالعه جایزه‌ی ایگ‌نوبل سال ۲۰۰۹ را دریافت کرد.

شایعه

(بیشتر…)

بیشتر

عطسه کردن در حین خواب غیرممکن است

عطسه کردن یک واکنش به محرک‌های خارجی است که از طریق موهای دماغ گذشته و به مخاط بینی می‌رسند. یک دلیل رایج دیگر که به آن عطسه‌ی نوری گفته می‌شود زمانی است که شخص به طور ناگهانی در معرض تابش نور قرار می‌گیرد. در این حالت اعصاب موجود در مخاط بینی سیگنال‌هایی به مغز در مورد مهاجم‌های بیرونی می‌فرستند و مغز هم سیگنال‌هایی به صورت، گلو و سینه می‌فرستد و آن‌ها هم هوا را با فشار از دهان و بینی به بیرون می‌فرستند تا مهاجم‌ها رانده شوند.

ما در واقع در حین خواب بیشتر مستعد عطسه کردن هستیم چون زمانی که دراز می‌کشیم غشای مخاطی متورم می‌شوند ولی چون معمولاً جریان هوا یا حرکت برای فرستادن غبار یا ذرات دیگر در حین خواب وجود ندارد این غشا برخلاف حالت بیداری با محرک‌های زیادی تماس ندارد.

تا اینجا احتمال اینکه در خواب عطسه کنیم کم شده است ولی بدن حالتی دارد که ما را در حالت استراحت حفظ کند. به این حالت REM یا حرکت تند چشم در خواب گفته می‌شود. در این وضعیت انتقال دهنده‌های عصبی خاموش می‌شوند تا حتی اگر محرک‌های خارجی به کار خود در داخل دماغ ادامه دهند عصب‌ها سیگنال‌های واکنشی خود را به مغز نفرستند.

با این احتساب عطسه کردن در حین خواب غیرممکن است ولی این امکان وجود دارد که اگر محرک‌های خارجی به اندازه‌ی کافی وجود داشته باشند شخص از خواب بیدار شود. (بیشتر…)

بیشتر

اگر انسان دارای چشم عقاب بود

اگر انسان دارای چشم عقاب بود می‌توانست یک مورچه‌ی روی زمین را از بالای یک ساختمان ۱۰ طبقه ببیند. همچنین اشیایی که مستقیم در خط دید او قرار می‌گرفتند بزرگ‌تر به نظر رسیده و همه‌ی اشیا رنگ‌های بسیار جذاب با تنوع باورنکردنی داشتند.

چشم عقاب قادر است چهار تا پنج برابر مسافت دورتر از چشم انسان را ببیند. چشم عقاب علاوه بر قدرت فوکوس و بزرگنمایی، دید بهتری نیز نسبت به رنگ‌ها دارد. این مسئله در مورد تمامی پرندگان صادق است. عقاب‌ها همچنین توانایی تشخیص نور ماورای بنفش را نیز دارند. ولی ما هیچ راهی برای اینکه بدانیم دیدن رنگ‌های بیشتر چگونه است نداریم. مثل این است که بخواهیم رنگ گوجه را برای کسی که نابینا متولد شده است توضیح دهیم.

میدان دید عقاب‌ها نیز بسیار گسترده است در حدی که می‌توان گفت پشت سرشان را هم می‌بینند. دید چشم عقاب ۳۴۰ درجه است در حالیکه دید چشم انسان ۱۸۰ درجه است. این قابلیت مشکلاتی را نیز با خود بهمراه دارد چون نسبت بالاتری از مغز عقاب‌ها به بینایی تخصیص یافته است و این باعث شده است عقاب‌ها مثل بیشتر پرندگان حس بویایی یا چشایی خیلی خوبی نداشته باشند.

دانشمندان در حال بررسی این مسئله هستند که بتوانند بزودی با عمل جراحی، دید انسان را بهبود بخشیده و قابلیت آن را به نصف توانایی چشمان عقاب برسانند. (بیشتر…)

بیشتر

رشد دندان در جاهای عجیب بدن و کیست درمویید

شاید عجیب به نظر برسد ولی دندان‌ها ممکن است در جاهای دیگر بدن هم رشد کنند. یکی از دلایل اصلی این مشکل کیست درمویید می‌باشد.

کیست درمویید

کیست درمویید بیماری است که در آن یک بافت جامد کامل در جایی از بدن که به آن مربوط نیست رشد می‌کند. این کیست معمولاً شامل پوست، مو و غده‌های عرقی می‌باشد و حتی ممکن است دارای موهای بلند، چربی، خون، استخوان، ناخن، دندان، چشم، غضروف و تیرویید باشد. چون کیسیت درمویید آهسته رشد می‌کند و دارای بافت بالغ است معمولاً همیشه خوش خیم است.

نمونه‌های مشهوری از رشد دندان در جاهای دیگر بدن که رسانه‌ای شده‌اند را در ادامه مطرح می‌کنیم:

رشد دندان در پا

این اتفاق برای یک پسر ۱۳ ساله به نام دوگ پریچارد در کالیفرنیای شمالی رخ داد. وی پس از اینکه در پایش احساس درد نمود به دکتر مراجعه کرد و دکتر پس از معاینه‌ی وی متوجه شد که یک دندان کامل و دارای ریشه در حال رشد کردن در پایش است. این فرآیند در واقع نتیجه‌ی تکثیر ژن‌ها در مکان نامناسب بدن می‌باشد.

رشد دندان در سینه

در سال ۲۰۱۰ میگل بلکون ۱۸ ساله از ترینیداد که تنگی نفس داشت و همیشه این مشکل او را به چاقی‌اش نسبت می‌دادند پس از اینکه شروع به سرفه کردن خون نمود آزمایش اشعه‌ی ایکس یک کیست با اندازه‌ی یک توپ بسکتبال را در سینه‌ی وی نشان داد که دارای دندان، مو و چشم بود. این کیست نصف سینه‌ی بلکون را گرفته بود و قلبش را به کنار بدنش فشار می‌داد و جلوی عملکرد شش راست او را می‌گرفت. پنج ساعت طول کشید که دکترها توانستند این کیست را از بدن او درآورند و حدود ۴ کیلو وزن داشت.

رشد دندان در دماغ

این رخداد مربوط به سال ۲۰۱۱ چین می‌باشد که برای فنگ فوجیای ۲۱ ساله رخ داد. زمانیکه همکاران فوجیا از بویی که از دماغ او می‌آمد شاکی شده بودند به دکتر مراجعه کرد و متوجه شد که یک دندان در سوراخ بینی او رشد کرده است. فرض دکتر وی این بود که فنگ چیزی را در کودکی سخت گاز گرفته است که باعث شده است دندان بالایی‌اش به حفره‌ی دماغش برود و در آنجا ریشه بزند.

رشد دندان در چشم

دختر ۲۳ ساله هندی به نام ناگابهوشانام سیوا با چشمی غیرمعمول متولد شد و هر چه سنش بالاتر می‌رفت چیزی در کنار چشمش رشد کرده و دید او را با مشکل مواجه می‌کرد. در حالیکه خانواده‌ی سیوا از بردن او به دکتر واهمه داشتند او دیگر نمی‌توانست درد را تحمل کند و خودش به دکتر رفت. مشخص شد توموری در کاسه‌ی چشم سیوا رشد کرده است که دارای دو دندان کامل است. این تراتوم شامل دو دندان کامل بود و توسط جراحی برداشته شد ولی آسیبی که به عصب بینایی او وارد کرد باعث شد که بینایی یک چشمش را از دست بدهد.

کیست درمویید تراتوم

دیگر موارد

مواردی هم از رشد دندان در تخمدان، گوش و راست روده وجود دارد. (بیشتر…)

بیشتر