دسته: روانشناسی

حافظه کاذب

شاید به نظر برسد که خاطرات انسان ثابت و غیرقابل تغییر هستند. این خاطرات هستند که ما را می‌سازند. بسیاری از انسان‌ها خودشان را مجموعی از خاطرات‌شان می‌دانند. امروزه شواهد قوی وجود دارد که نشان می‌دهند خاطرات بسیار پیچیده، قابل تغییر و گول‌زننده هستند. ما می‌توانیم چیزهایی را بیاد بیاوریم که در واقعیت هیچ وقت اتفاق نیفتاده‌اند یا جزئیات خاطرات‌مان را تا حد زیادی تغییر دهیم. فکر می‌کنید چه مقدار از خاطرات‌تان واقعی و چه مقدارشان توهم است؟

ذهن انسان تلقین‌پذیر است و خاطرات بی‌خطر، شرم‌آور و ترسناک را به روش‌های مختلفی خلق می‌کند. حافظه کاذب یک فرآیند روانشناسی است که در آن شخص چیزی را به یاد می‌آورد که در واقع اتفاق نیفتاده است. حافظه کاذب معمولاً در موارد قانونی مربوط به سوء استفاده جنسی دوران کودکی مورد توجه قرار می‌گیرد. بعنوان مثال در برخی موارد، روانپزشکان به صورت عمدی یا سهوی در ذهن افراد خاطراتی را ایجاد می‌کنند.

سندروم حافظه کاذب نیز شرایطی است که هویت و روابط شخص با خاطراتی تحت تأثیر قرار می‌گیرد که اشتباه هستند ولی شخص عمیقاً به آن‌ها باور دارد. همه‌ی ما دارای خاطراتی هستیم که دقیق نیستند ولی در سندروم حافظه کاذب، خاطرات شخص تأثیر عمیقی بر روی شخصیت و سبک زندگی او می‌گذارند. این سندروم مخرب است چون در این حالت شخص از مواجهه با شواهدی که خاطراتش را به چالش می‌کشند اجتناب می‌کند. این وضعیت می‌تواند به خراب کردن زندگی شخص منجر شود چون نمی‌تواند با مشکلات واقعی زندگی‌اش روبرو شود.

اما چرا ذهن ما این خاطرات را خلق می‌کند؟ شاید این این کلاهبرداری ذهن بدین خاطر باشد که خلق خاطرات، آسان‌تر از بررسی و آنالیز دقیق رخدادهای گذشته است. در واقع برای مغز راحت‌تر است که اطلاعات اشتباه به ما بدهد چون بازیابی واقعیات به تلاش بیشتری نیاز دارد. به یاد داشته باشید که «اگر چیزی را به یاد می‌آورید دلیل بر درست بودن آن نیست».

(بیشتر…)

بیشتر

بسیاری از تفاوت‌های دخترها و پسرها ذاتی نیستند

دخترها و پسرها آنقدرها هم که ما فکر می‌کنیم متفاوت نیستند. برای سالیان دراز محققان و روانشناسان گمان می‌کردند که دخترها و پسرها به صورت ساختاری و ذاتی با هم تفاوت دارند، مغزشان با هم فرق می‌کند، رشد و پروش دوران کودکی‌شان متفاوت است و درکی که از فضای اطراف‌شان دارند یکسان نیست. پدر و مادران نیز عمدتاً بر این باور هستند که طبیعت پسران و دختران با هم فرق دارد و یک نیروی اساسی آن‌ها را از هم جدا می‌کند.

با پیشرفت دانش، یافته‌های جدید نشان داده‌اند که بسیاری از این تفاوت‌ها را والدین در فرزندان‌شان بوجود می‌آورند. این تفاوت‌ها با رفتاری که با فرزندان می‌شود و در نتیجه ایجاد تجربیات متفاوت در آن‌ها ایجاد می‌ شوند. از آنجاییکه زندگی اثرات مهمی در ساختار اساسی مغز می‌گذارد، تجربیات مختلف، تفاوت‌های جنسیتی مختلفی در مغز افراد ایجاد می‌کند و این تفاوت‌ها ذاتی و طبیعی نیستند. بعنوان مثال توانایی درک احساسات عمیق یا پرخاشگری قابلیت‌هایی هستند که ما به جنسیت‌های مختلف فرزندان‌مان می‌دهیم، حرف‌هایی از این دست شاید برای‌تان آشنا باشد:

  • دخترم نمی‌تواند به خوبی پسر کوچکم بدود.
  • پسرم خیلی پرخاشگر است و دخترم در مقایسه با او مثل یک فرشته است.
  • از آنجاییکه پسرم احساسات زیادی را بروز نمی‌دهد پس به  اندازه دخترم احساساتی نیست. دخترم اشک‌ش دم مشک‌ش است.

والدین به صورت آگاهانه و از روی عمد این تفاوت‌ها را در بچه‌ها ایجاد نمی‌کنند بلکه میراث‌دار تفکرات قدیمی هستند. آن‌ها فکر می‌کنند پسرها ورزشکار و رقابت‌دوست هستند درحالیکه دخترها بیشتر اجتماعی و احساساتی هستند. تحقیقات نشان داده‌اند که هورمون‌ها تأثیری بر روی قوه‌ی تفکر و تصمیم‌گیری و کنترل احساسات‌مان ندارند. درحالیکه تستوسترون قبل از تولد اثر چشمگیری بر روی نقش فرد و احتمالاً جهت‌گیری جنسیتی او دارد هورمون‌های جنسیتی که در بلوغ زیاد می‌شوند و در افراد بالغ، زیاد باقی می‌مانند اثرات ناچیزی بر روی تفکر ما دارند.

بسیاری از تفاوت‌های دخترها و پسرها ذاتی نیست

علم توانسته است تفاوت‌هایی را نیز در بین جنسیت‌های مختلف کودکان نشان دهد. بعنوان مثال نشان داده شده است دختران بهتر و راحت‌تر از بیشتر پسرها می‌نویسند و پسرها توانایی جهت‌یابی فضایی بهتری دارند (مثلاً در خواندن نقشه).

(بیشتر…)

بیشتر

مردانی که غذای تند دوست دارند مردان آلفا با سطح تستوسترون بالاتر هستند

محققان فرانسوی دریافته‌اند مردانی که به غذای تند علاقه دارند تستوسترون بالاتری دارند و فلفل تند ممکن است میزان هورمون مردان آلفا را افزایش دهد.

شاید شما هم از آن دسته مردانی باشید که دوست دارند غذای تند بخورند و از اضافه کردن فلفل و سس تند به غذای خود پروایی ندارند. جالب است که بدانید این عمل با رفتارهای شما ارتباط دارد.

دانشمندان دانشگاه گرنوبل در سال ۲۰۱۴ تحقیقی منتشر کرده‌اند که نشان می‌دهد مصرف همیشگی فلفل‌های تند ممکن است سطح هورمونی را افزایش دهد که مردان را جسورتر کرده، پشتکار آن‌ها را افزایش می‌دهد و باعث بیشتر شدن فعالیت جنسی آن‌ها نیز می‌گردد.

این نتایج با تحقیقات بسیاری همخوانی دارد که نشان می‌دهند بین تستوسترون و ریسک‌پذیری مالی، جنسی و رفتاری ارتباط وجود دارد.

در این تحقیق ۱۱۴ مرد با سن بین ۱۸ تا ۴۴ سال که در گرنوبل، در جنوب شرقی فرانسه، زندگی می‌کردند در این تحقیق شرکت کرده‌اند.

سطح تستوسترون افراد شرکت کننده در این تحقیق از نمونه‌های بزاق‌شان اندازه‌گیری شد و علاقه‌ی آن‌ها به ادویه‌ی تند با یک بشقاب سیب‌زمینی بهمراه سس تند اندازه‌گیری شد. آن‌هایی که سس تند بیشتری به غذای خود اضافه می‌کردند تستوسترون بالاتری داشتند.

این هورمون مردان را ترغیب می‌کند که به دنبال مخاطرات و احساسات جدید باشند که آن‌ها را به گروه‌های اجتماعی مهیج‌تر و قبول خطرات بیشتر می‌کشاند.

همچنین این امکان وجود دارد که مصرف منظم غذای ادویه‌دار در افزایش میزان تستوسترون سهم داشته باشد هرچند که تاکنون این مسئله تنها در جوندگان نشان داده شده است.

دانشمند آمریکایی جیمز ام. دابس در کتابی که در سال ۲۰۰۰ نوشت تستوسترون را هورمون قهرمانان، عیاشان و عاشقان توصیف می‌کند. وی همچنین سطح بالای تستوسترون را با جرایم خشونت‌آمیز و تجاوزهای جنسی ارتباط می‌دهد.

اثر ادویه‌ی تند بر روی زنان هنوز باید تحت مطالعه قرار گیرد.

(بیشتر…)

بیشتر

قلب زن سریع‌تر از قلب مرد می‌تپد

در تحقیقی که در کانادا انجام شد مشخص شد که چرا قلب زن سریع‌تر از قلب مرد می‌زند. این وضعیت باعث می‌شود که زنان در صبح احساس خستگی بیشتری نسبت به مردان داشته باشند. این اثر به خاطر هورمون‌های جنسی می‌باشد. این هورمون‌ها می‌توانند بر روی همه چیز تأثیر بگذارند از سرعت رشد موها گرفته تا سرعت هضم غذا. در ادامه به برخی تفاوت‌های دیگر بدن مردان اشاره می‌کنیم.

بدن مردان غذا را سریع‌تر هضم می‌کند

غذا در بدن زنان ۲۰ درصد زمان بیشتری برای هضم نیاز دارد. دلیل این مسئله این است که زنان معده‌ی کوچک‌تری دارند که اسید کمتری برای هضم غذا تولید می‌کند. سرعت کمتر هضم غذا در زنان به هورمون استروژن نیز مربوط است که یک اثر آرام‌بخش بر روی روده دارد.

قلب زنان سریع‌تر می‌زند

اندازه‌ی قلب زن حدود دو سوم قلب مرد می‌باشد و به طور متوسط ۱۲۰ گرم وزن دارد درحالیکه وزن قلب مرد حدود ۱۸۰ گرم است. این باعث می‌شود که برای جبران این تفاوت اندازه اندکی سریع‌تر بزند. درحالیکه قلب مردان به طور متوسط ۷۲-۷۰ بار در دقیقه می‌زند قلب زنان بین ۸۲-۷۸ بار در دقیقه می‌زند. البته این مسئله تأثیری بر روی سلامت زنان و مشکلات قلبی آنان ندارد.

زنان سریع‌تر پلک می‌زنند

زنان حدود ۱۴٫۹ بار در دقیقه پلک می‌زنند درحالیکه مردان ۱۴٫۵ بار در دقیقه پلک می‌زنند. این مسئله نیز به سطح بالاتر استروژن در بدن زنان بستگی دارد که تولید روانکارهای داخل چشم را زیاد می‌کند. استفاده‌ی زنان از قرص‌های ضدبارداری که استروژن بالایی دارند سرعت پلک زدن آنان را تا ۱۹٫۶ بار در دقیقه بالا می‌برد.

موی مردان سریع‌تر رشد می‌کند

به طور متوسط موی مردان حدود ۱٫۲۵ سانتیمتر در ماه رشد می‌کند که حدود ۶٫۵ درصد سریع‌تر از زنان است. این به خاطر این است که مردان هورمون جنسی تستوسترون بالاتری دارند که پیازچه‌ی مو را تحریک کرده تا سریع‌تر مو تولید کند.

زنان سریع‌تر حرف می‌زنند

زنان تمایل دارند که سریع‌تر از مردان صحبت کنند مخصوصاً در موقعیت‌های اجتماعی. یک دلیل احتمالی این است که استروژن به راحت‌تر حرف زدن کمک می‌کند درحالیکه تستوسترون آن را دشوار می‌کند. بعلاوه نواحی اصلی مرتبط با صحبت کردن در کورتکس پیش‌مغزی (بخشی از مغز که روابط اجتماعی را کنترل می‌کند) در زنان حدود ۲۳ درصد بزرگ‌تر است. یک دلیل دیگر نیز که در یک تحقیق در سال ۲۰۱۳ مورد بررسی قرار گرفته است این است که زنان احتمالاً پروتئین زبانی بیشتری در مغزشان دارند. این پروتئین Foxp2 نامیده می‌شود.

منبع:

Why a woman’s heart beats faster than a man’s: Experts reveal why our bodies tick to different clocks, and why a high oestrogen level makes you blink faster

بیشتر

زنان به دوز بالاتری از مُسکن احتیاج دارند

نتایج مطالعات یک گروه تحقیقاتی در گرجستان نشان می‌دهد که چرا بیماران زن به دوز بسیار بالاتری از مورفین نسبت به مردان نیاز دارند. تفاوت های مغزی بین زنان و مردان در پاسخ آنها نسبت به مُسکن تاثیر بسزایی دارد.

وقتی میکرو گلیاها (سلول‌های ایمنی دستگاه عصبی) بلاک می‌شوند زنان و مردان پاسخ یکسانی در برابر مسکن‌های شبه‌افیونی دارند. درد مزمن از شایع‌ترین مشکلات سلامتی است که از هر چهار نفر معمولا یک نفر به آن مبتلا می‌شوند و بیشترین شیوع را نیز در قشر میانسال دارد. زنان بیشتر از مردان در معرض انواع درد مزمن از جمله میگرن و سندرم خستگی مزمن و … هستند.

اثبات شده است میکروگلیاها یک سیستم اسکن سریع و پیچیده شکل می‌دهند که به طور سریع به آسیب پاسخ می‌دهد. مورفین علاوه بر رسپتوری (دریافت کننده) که روی سلول‌های عصبی دارد به رسپتورش روی میکروگلیا نیز متصل می‌شود که این رسپتور “TLR4” نامیده می‌شود.

پژوهشگران نشان دادند وقتی مورفین به “TLR4” روی نوروگلیا متصل می‌شود، این سلول‌ها به شدت با اثر ضددردی مورفین مقابله می‌کنند.

در طی این پاسخ التهابی میکروگلیاها در زن و مرد تراکم یکسانی دارند ولی در جنس زن فعالیت بسیار بالاتری دارند که باعث می‌شود خانم‌ها دو برابر آقایان به مسکن نیاز داشته باشند.

(بیشتر…)

بیشتر

فرزندانی که از مادران مسن‌تر متولد می‌شوند توانایی‌های تفکری بالاتری دارند

فرزندانی که از مادران مسن‌تر متولد می‌شوند توانایی‌های تفکری بالاتری دارند در حالیکه ۴۰ تا ۵۰ سال پیش خلاف این مطلب صادق بوده است. امروزه زنان در سن بالاتری اولین فررزند خود را به دنیا می آورند و بطور متوسط فرزندان اول نتایج بهتری در آزمون‌های شناختی که توانای‌های تفکر را اندازه‌گیری می‌کنند بدست می‌آورند. شاید دلیلش این باشد که نسبت به بچه‌های بعدی توجه بیشتری از پدرو مادر خود دریافت می‌کنند.

آلیس گویسیس نویسنده این پژوهش می‌گوید «توانایی شناختی به نوبه خود بسیار اهمیت دارد، ولی اهمیت مضاعف آن در این است که معیاری برای پیش بینی موفقیت فرد در زمینه‌های تحصیلی، کاری و سلامت در آینده می باشد.»

 در گذشته مادران مسن‌تر فرزند سوم یا چهارم خود را به دنیا می‌آوردند که از نظر انرژی و منابع آن‌ها را تحت فشار قرار می‌داده است.

امروزه مادران مسن‌تر نسبت به جوان‌ترها برتری‌هایی دارند. آنها اغلب تحصیلکرده‌تر هستند و احتمال اینکه شغل مناسبی داشته باشند بالاتر و شانس سیگاری بودن‌شان کمتراست که بر رشد جنین تاثیر منفی دارد.

در سالهای ۱۹۵۸ تا ۱۹۷۰ فرزندان  ۱۰ تا ۱۱ ساله  از مادران ۲۵ تا ۲۹ ساله در مقایسه با مادران ۳۵ تا ۳۹ ساله امتیاز بالاتری  در آزمون شناختی کسب کردند درحالیکه این نتایج در سال ۲۰۰۱  برعکس شده است.

(بیشتر…)

بیشتر

اعتیاد به کار احتمال طلاق را زیاد می‌کند

در یک تحقیق که در سال ۱۹۹۹ در دانشگاه کارولینای شمالی انجام شد مشخص شد زوج‌هایی که یکی از آن‌ها پرکار بوده و اعتیاد به کار دارد به طور متوسط احتمال طلاق‌شان دو برابر حالت عادی است. توجه بیش از حد افراد معتاد به کار که معمولاً ۱۰ ساعت بیشتر از حالت معمول کار می‌کنند باعث می‌شود که زوج‌ها از نظر احساسی از هم فاصله داشته باشند و اغلب افکاری در مورد جدایی و طلاق سراغ‌شان بیاید.

کسانی که به کار اعتیاد دارند اغلب فکرشان مشغول به کار بوده و تنها به پیشرفت آن فکر می‌کنند. این افراد زمانی که در خانه هستند هم قرارهای کاری را رها نکرده و زمان بسیار کمی را با همسر و فرزندان خود می‌گذرانند. این وضعیت خطر کمرنگ شدن روابط خانگی را بهمراه دارد.

(بیشتر…)

بیشتر

آیا در مردان هم چرخه‌های هورمونی وجود دارد؟

قطعاً مردان چرخه‌های هورمونی را تجربه می‌کنند. سطح تستوسترون آنان در اوایل صبح به اوج خود می‌رسد که احتمال می‌رود با ریتم شبانه‌روزی در یک راستا باشد. با گذر زمان در طول روز از میزان تستوسترون کاسته می‌شود. ورزش نیز به افزایش موقتی این هورمون منجر می‌گردد. سوالی که باید علم به آن پاسخ دهد این است که آیا سطح این هورمون‌ها در مردان مانند زنان در طول هفته یا ماه دستخوش تغییر قرار می‌گیرد یا خیر.

به عقیده برخی محققان، هورمون‌های مردانه در فصل‌های مختلف متغیرند. مطالعه انجام شده در سال ۲۰۰۳ میلادی نشان داد که سطح تستوسترون مردان در یکی از شهرهای نروژ در تابستان کاهش یافته و در اواخر پاییز افزایش چشمگیری پیدا کرد.

یافته‌های حاصل از مطالعه بر روی مردان دانمارکی گویای آن است که تغییرات فصلی مشابهی روی می‌دهد. اگر این ریتم‌ها صحت داشته باشند، باید پیوندی نيز با میزان قرار گرفتن در مقابل نور خورشید، تمرین‌های بدنی تابستانی یا افزایش وزن در زمستان داشته باشند.

اما پژوهش‌های به عمل آمده در سان ديگوی آفتابی و بوستون برفی در تکرار یافته‌های مربوط به اسکاندیناوی ناکام ماندند.

بررسی متخصصان دستگاه ادرار در دانشکده علوم پزشکی هیوستون این نتیجه را در پی داشت که شواهدی برای پشتیبانی از چرخه‌های فصلی وجود دارد اما تحقیقات بیشتری برای اطمینان از صحت آن لازم است.

در پژوهشی دیگر اثبات شد که مردان و زنان ریتم‌های ماهانه تستوسترون را تجربه می کنند. یافته‌های محققی به نام ‘سلک’ تاکنون مورد پذیرش قرار نگرفته است و تکرار نیز نشده است ولی او همچنان به این عقیده اصرار می‌ورزد که اگر زنان خون‌ریزی نمی‌کردند، مبانی تحقیقات در خصوص چرخه‌های هورمونی ماهیانه آن‌ها زیر سوال می رفت.

(بیشتر…)

بیشتر

کودکان فقیر بخشنده‌تر از کودکان ثروتمند هستند

در یک تحقیق که بر روی بخشندگی و فداکاری کودکان چهارساله انجام شد مشخص شد که کودکان فقیر در خانواده‌هایی که وضع مالی بدتری داشتند جوایزشان را بیشتر و راحت‌تر از کودکان خانواده‌های پول‌دارتر می‌بخشیدند.
محققان دانشگاه کالیفرنیا آزمایشی را بر روی ۷۴ کودک در سن چهار سالگی انجام دادند. در این آزمایش کودکان جوایزی دریافت می‌کردند که می‌توانستند آن‌ها را با هم معاوضه کنند. در پایان هر مرحله به آن‌ها گفته می‌شد که می‌توانند بعضی یا همه‌ی جوایزشان را به کودکان بیماری بدهند که توانایی شرکت در این آزمایش را نداشته‌اند.
اهدای جوایز به صورتی صورت می‌گرفت که محرمانه بماند بدین معنی که بچه‌ها بخشندگی ذاتی خود را نشان می‌دادند بدون اینکه آن را به دیگران نشان دهند. نتایج نشان داد که کودکان خانواده‌های فقیرتر بیشترین بخشش هدایا را داشتند.
به نظر می‌رسد که تمایل خانواده‌های مرفه برای حفظ اموال خود به گونه‌ای حساسیت اجتماعی فرزندان آن‌ها را کاهش می‌دهد.

(بیشتر…)

بیشتر

زنان بیشتر و طولانی‌تر از مردان گريه می‌کنند

در یک تحقیق که در آلمان انجام شده است مشخص شد که زنان بیشتر از مردان گریه می‌کنند و گریه‌ی آن‌ها زمان بیشتری برده و پرشور تر از گریه‌ی مردان است.  بر اساس این تحقیق که توسط انجمن چشم‌پزشکی آلمان انجام شده است زنان به طور متوسط در سال بین ۳۰ تا ۶۴ بار گريه می‌کنند درحالیکه مردان تنها بین ۶ تا ۱۷ بار در سال گریه می‌کنند.

زمان گریه‌ی مردها بین ۲ تا ۴ دقیقه است و گریه‌ی زن‌ها حدود ۶ دقیقه طول می‌کشد. در این بین در ۶۵ درصد مواقع گریه‌ی زنان به هق هق ختم می‌شود درحالیکه این اتفاق فقط در ۶ درصد مواقع گریه برای مردان رخ می‌دهد.

تا سن ۱۳ سالگی دخترها و پسرها از نظر گريه کردن تفاوتی با هم ندارند که نشان دهنده‌ی این است که اشک ریختن به دلیل خوشحالی، ناراحتی یا عصبانیت در واقع حاصل یادگیری است.

دلیل گریه کردن نیز برای هر دو جنسیت متفاوت است. خانم‌ها در موقعیت‌هایی گريه می‌کنند که حل مشکل برای‌شان دشوار است یا زمانیکه خاطرات گذشته را بیاد می‌آورند. درحالیکه مردان از احساس همدردی یا در زمان شکست خوردن روابط اشک می‌ریزند. (بیشتر…)

بیشتر