دسته: ادبیات

چرا ما احساسات قوی‌مان را در قلب حس می‌کنیم؟

ما در هنگام شنیدن خبر بد احساس می‌کنیم قلب‌مان از جا کنده می‌شود و یا در هنگام ناراحتی احساس می‌کنیم قلب‌مان شکسته شده و درد می‌گیرد. استعاره‌های بسیار زیادی در ادبیات در نتیجه‌ی این احساسات وجود دارد که توصیف کننده‌ی احساسات قوی هستند. قلب مظهر عشق و ناراحتی است. اما چرا بدن ما جای این عواطف را در قلب و سینه احساس می‌کند با وجود اینکه جایگاه واقعی تمامی احساسات مغز است؟

واقعیت این است که دانشمندان در مورد این مسئله کاملاً مطمئن نیستند. این حالت می‌تواند به خاطر قشر کمربندی قدامی باشد که در موقعیت‌های پراسترس فعال‌تر می‌شود. گمان می‌رود که این ناحیه عصب واگوس را تحریک کند که یک عصب پاراسمپاتیک مغز است که از ساقه‌ی مغز شروع شده و سینه را به شکم وصل می‌کند. این تحریک باعث می‌شود که ما در سینه‌مان احساس درد کنیم.

در تحقیقی که بر روی ۷۰۰ نفر از فرهنگ‌های مختلف انجام شد مشخص شد احساساتی که در این ناحیه از سینه درک می‌شوند در فرهنگ‌های مختلف مشابه هستند. بعنوان مثال عصبانیت، نگرانی و ترس همگی احساسات قوی در ناحیه‌ی سینه ایجاد می‌کردند. از طرف دیگر داوطلبانی که مورد مصاحبه قرار گرفتند بیان کردند که شادی و حتی عشق نیز در تمام بدن آن‌ها احساس جوش و خروش ایجاد می‌کند.

محققان بیان می‌کنند که احساس فشرده شدن قلب یا تنگ شدن سینه ممکن است به ما کمک کند که به برخی مخاطرات خاص در محیط واکنش نشان داده و با تهدیدات ویژه‌ای کنار بیاییم، برای مثال بتوانیم فعالیت‌های عروق قلب یا سیستم عصبی را تنظیم کنیم. در حال حاضر مشخص نیست آیا این واکنش‌های بدنی برای هر احساس فرق می‌کنند یا اینکه یکسان هستند و این زمینه به تحقیقات بیشتری احتیاج دارد.

(بیشتر…)

بیشتر

اسپرانتو

حدود ۱۳۰ سال پیش یعنی در سال ۱۸۸۷ دکتر لودویک زامنهوف اهل لهستان زبانی به نام اسپرانتو را اختراع کرد که امروزه حدود ۲ میلیون نفر در جهان به آن صحبت می‌کنند.

زبان اسپرانتو معروف‌ترین زبان علمی یا فراساخته‌ی جهان است که از میان زبان‌های ابداعی موجود، بیشترین سخن‌گویان را در جهان دارد. کسی که به زبان اِسپرانتو سخن بگوید را اسپرانتیست می‌نامند. هدف دکتر زامنهوف خلق زبانی بی‌طرف و صلح‌پرور بود که یادگیری آن نیز آسان باشد و به درک متقابل فرهنگ‌های مردم مختلف جهان کمک کند.

ویژگی منحصر به‌فرد الفبای اسپرانتو، آوائی بودن یا فونِتیک بودن صددرصد آن است، به‌این معنی که پس از فراگیری آن در عرض چند ساعت، دیگر هیچ‌گونه مشکلی برای فرد فراگیرنده‌ی اِسپرانتو در تلفظ یا دیکته‌ی واژگان وجود نخواهد داشت، چرا که هر حرف و کلمه در زبان اسپرانتو، تنها و تنها یک‌جور می‌تواند تلفظ و یا نوشته شود. الفبای اسپرانتو دارای ۲۸ حرف لاتین است. چهار حرف x, w, q, y در این الفبا وجود ندارند و در عوض شش حرف کلاه‌دار ĉ، ĝ، ĥ، ĵ، ŝ، ŭ به آن اضافه شده‌اند. رمز موفقیت این زبان بی‌طرفی آن می‌باشد.

حدود ۷۰٪ تا ۸۰٪ واژگان اسپرانتو از زبان‌های لاتین و بقیه آن را واژگانی از زبان‌های دیگر جهان مانند فارسی، عربی، ترکی، چینی و … تشکیل می‌دهند. علت این امر پیدایش علوم و فنون جدید در کشورهای غربی است، که عموماً زبان‌هایی با ریشه‌ی زبان لاتین دارند و برای نامیدن پدیده‌ها و یافته‌های جدید خود از ریشه‌های لاتینی استفاده کردند. اما برای بیان مفاهیم سنتی و فرهنگی خاص ملل دیگر، مانند ایرانیان، اعراب، ترک‌ها، چینی‌ها و … اِسپرانتو از واژگان زبان‌های ایشان بهره جسته‌است.

اسپرانتو در ایران

برخی یوسف اعتصامی (اعتصام الملک)، پدر پروین اعتصامی، را اولین کسی می‌دانند که ایرانیان را با زبان اسپرانتو، توسط نشریه‌ی خود بهار آشنا کرد. در زمان افتتاح دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ خورشیدی، زبان اسپرانتو از مطالب درسی این دانشگاه بوده‌است.

در دهه‌ی ۱۹۲۰ میلادی و تشکیل اولین اجلاس جامعه ملل، نمایندگان ایران پیشنهاد دادند تا زبان اسپرانتو به عنوان زبان مراودات بین‌المللی انتخاب شود. سیلوان زفت (Sylvan Zaft)، که دارای کتاب‌های متعددی به زبان انگلیسی درمورد زبان اسپرانتو است، در یکی از کتاب‌های مشهور خود که تحت عنوان اسپرانتو، زبان مشترک دهکده‌ی جهانی در سال ۲۰۰۳ منتشر شده است، در این باره می‌نویسد:

    شانسی بزرگ برای اسپرانتو پدیدار شد، هنگامی که در دههٔ ۱۹۲۰ میلادی، نمایندگان ایران در جامعه ملل پیشنهاد دادند تا اسپرانتو به عنوان زبان ارتباطات بین‌المللی پذیرفته شود. در بین این مبحث حمله‌های شدیدی به اِسپرانتو شد. مخصوصاً هیئت فرانسوی هیاهوی بسیاری بر ضد این طرح راه انداخت. از نگاه فرانسویان، زبان فرانسه باید زبان بین‌المللی می‌شد. پیشنهاد ایران شکست خورد.

(بیشتر…)

بیشتر

عشق پروانه و شمع

پروانه و شمع در ادبیات ایران نماد عاشق و معشوق بوده‌اند و در بسیاری از اشعار و روایات زیبای ادبی داستان‌ها و تمثیل‌هایی در مورد عشق پروانه به شمع آورده شده است. اصطلاح «مانند یک شب پره به شعله» نیز در ادبیات انگلیسی توصیف کننده‌ی علاقه‌ی ویران کننده و خلل ناپذیر می‌باشد. این رفتار مختص پروانه‌ها و شب‌پره‌ها نمی‌باشد و بسیاری از حشرات حرکات انتحاری ناگهانی به سمت شعله و نورهای مصنوعی انجام می‌دهند.

عشق پروانه به شمع

برخی حشره‌شناسان اعتقاد دارند حرکت شب‌پره‌ها به سمت نور مصنوعی ناشی از سیستم جهت‌یابی داخلی آن‌ها می‌باشد. فرگشت شب‌پره‌ها در جاهای پر نور نبوده است و زمانی فرگشت یافته‌اند که زمین تنها از خورشید، ماه و ستاره‌ها نور می‌گرفته است. در رفتاری که به آن جهت‌یابی عرضی گفته می‌شود برخی حشرات در یک زاویه‌ی ثابت نسبت به یک منبع نور دوردست مانند ماه پرواز می‌کنند. وقتی در اطراف نورهای مصنوعی که توسط بشر ساخته شده است مانند نورهای شهری و شعله، زاویه‌ی منبع نوری که یک شب‌پره با آن پرواز می‌کند تغییر می‌کند باعث می‌شود شب‌پره به اشتباه بیفتد. این فرآیند باعث می‌شود به نظر برسد شب‌پره یا پروانه مسحور نور شده و به آن جذب می‌شوند. این نظریه با مشکلاتی مواجه است. با وجود اینکه نور الکتریکی جدید است ولی آتش حدود ۴۰۰ هزار سال است که در اجتماعات انسانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و انتخاب طبیعی می‌بایستی تا کنون شب‌پره‌هایی را که عملیات انتحاری به آتش می‌کرده‌اند را از بین می‌برده است. همچنین جهت‌یابی عرضی استفاده شده توسط شب‌پره‌ها نیز مورد سوال است از این نظر که حدود ۵۰ یا ۷۰ درصد شب‌پره‌ها پرواز مهاجرت نمی‌کنند و لزومی ندارد از این سیستم استفاده کنند.

یک نظریه‌ی کاملاً متفاوت در دهه‌ی ۷۰ توسط فیلیپ کالاهان مطرح شد. کالاهان کشف کرد که طیف نور مادون قرمز ساطع شده توسط شعله دارای فرکانسی است که توسط هورمون‌های جنسی شب‌پره هم ساطع می‌شوند. کالاهان قبلاً کشف کرده بود که فرومون‌ها (هورمون‌های جنسی) شب‌پره شب‌تاب هستند. در واقع شب‌پره‌ها بدین خاطر به شمع جذب می‌شوند چون فکر می‌کنند که شمع یک شب‌پره‌ی ماده است که در حال ارسال سیگنال‌های جنسی است. این نظریه هم دارای مشکلات خود است. واقعیت این است که حشرات به نور ماورای بنفش بیشتر جذب می‌شوند تا نور مادون قرمز و نور ماورای بنفش هیچ ارتباطی با هورمون‌های جنسی آن‌ها ندارد.

با جمع‌بندی دو نظریه‌ی مطرح شده می‌توان گفت که با وجود مشکلاتی که این دو نظریه با آن دست و پنجه نرم می‌کنند هنوز دلیل قطعی عشق پروانه به شعله مشخص نیست و این رفتار تا حدی رازآلود باقی می‌ماند. (بیشتر…)

بیشتر

خواندن کتاب و دیدن فیلم برای بار دوم بیشتر لذت دارد

در تحقیقی که بر روی ۲۳ نفر در دانشگاه امریکن یونیورسیتی انجام شد دلایل این مسئله مشخص شد که چرا مردم دوست دارند یک کتاب را دوباره بخوانند و فیلمی را دوباره ببینند و عموماً یک تجربه‌ی یکسان را چند بار تکرار کنند. این مسئله یک تلاش آگاهانه برای کاوش لایه‌های عمیق‌تر معانی و نگاه از زوایای جدیدتر به مسئله می‌باشد و تنها یک تلاش نوستالژیک برای یادآوری گذشته نیست. همچنین این مسئله به انسان‌ها کمک می‌کند که بهتر با احساسات غمگین و دلتنگی‌شان در مورد آن داستان کنار بیایند. (بیشتر…)

بیشتر