دسته: فرهنگ

حمام وکیل شیراز

حمام وکیل شیراز در دوره‌ی زندیه به‌دست کریم‌خان زند ساخته شد. این حمام در کانون شهر شیراز و نزدیک دیگر بناهای زمان زندیان، همچون بازار وکیل و مسجد وکیل جای دارد. از بخش‌های دیدنی این حمام، بخشی به نام شاه‌نشین است که ویژه‌ی شاه بوده‌است.

حمام وکیل شیراز. عکاس: محمدرضا دومیری گنجی

حمام وکیل شیراز. عکاس: محمدرضا دومیری گنجی

این بنا در غرب مسجد وکیل ساخته شده‌است. این حمام بزرگ از پیشرفته‌ترین اصول معماری زمان خود برخوردار بوده‌است. برای نمونه، ورودی حمام کوچک است و با شیبی ملایم به هستیِ ورودی، که پایین‌تر از سطح زمین قرار دارد، می‌رسد. ورودی به رختکن، زاویه‌دار ساخته شده و همه‌ی این ملاحظات برای این بوده‌است که از ورود سرما به داخل و از خروج گرما به خارج از حمام جلوگیری شود.

سربینه‌ی حمام یک هشت‌ضلعی منتظم است که هشت ستون یک‌پارچه‌ی سنگی در وسط سقفی گنبدی قرار گرفته‌اند.

گرم‌خانه با سنگ‌فرش پوشیده شده‌است اما جالب توجه این‌ است که در زیر این سنگ‌فرش دالان‌های کم‌عرض و باریکی ساخته شده که هوای گرم و بخار آب در آن جریان می‌یافته‌است تا کف حمام زودتر گرم شود. در جنوب گرم خانه، خزینه قرار دارد که دو دیگ بزرگ برای گرم کردن آب داشته‌است. در دو طرف محوطه گرم خانه دو شاه‌نشین و در دو طرف خزینه دو حاکم نشین ساخته شده‌است. در وسط هر حاکم‌نشین نیز حوضی از سنگ مرمر دیده می‌شود.

در زیر گنبد، نقوش آهک‌بُری زیبایی است که داستان‌های آنها از مذهب، سنت، علایق و رویاهای مردم این دیار سرچشمه می‌گیرد.

(بیشتر…)

بیشتر

مرگ در اثر کار بیش از حد در ژاپن

فرهنگ سخت‌کوشی ژاپنی‌ها در دنیا مشهور است. جدیت ژاپنی‌ها در کار در حدی است که بالاترین نرخ مرگ در اثر کار بیش از حد را دارند. ژاپنی‌ها برای این نوع مرگ یک کلمه نیز دارند و به آن کاروشی (Karōshi) می‌گویند. تعداد افرادی که در سال ۲۰۱۵ در ژاپن به خاطر کار بیش از حد مردند به ۱۴۵۶ نفر رسید.

عمده‌ی موارد گزارش شده مربوط به صنایع بود که شامل مراقبت‌های بهداشتی، خدمات اجتماعی، حمل و نقل و ساخت بودند و تمامی آن‌ها دارای کمبود نیروی دائم بودند. زنان جوان در کارهای موقت نیز قربانیان در حال رشد کاروشی هستند.

دلایل اصلی کاروشی عبارتند از حمله قلبی، سکته در اثر استرس و گرسنگی. این فرآیند در کره جنوبی و چین هم وجود دارد.

(بیشتر…)

بیشتر

تعریف دقیق سال شمسی و لحظه تحویل سال چیست؟

زاویه‌ی انحراف محور زمین (حدود ۲۳٫۴ درجه)، عامل پیدایش فصول (بهار-تابستان-پاییز-زمستان) است. زمین علاوه بر حرکت انتقالی به دور خورشید (شماره ۱ در تصویر) و حرکت وضعی به دور محور خود (شماره ۲ در تصویر)، دارای حرکت تقدیمی (شماره ۳ در تصویر) است که دوره‌ی زمانی آن طولانی و حدود ۲۶ هزار سال است. این حرکت بسیار آرام، سبب می‌گردد زمین در گردش به دور خورشید (حرکت شماره ۱)، حدود ۲۰ دقیقه زودتر، پیش از آنکه به مکان اولیه حرکت خود در نقطه A برسد، در مکان B به نقطه اعتدال بهاری برسد. در نتیجه؛ تعریف دقیق «سال شمسی»، یک دور کامل گردش زمین به دور خورشید نیست؛ بلکه تعریف دقیق آن، رسیدن به نقاط اعتدال بهاری است که هر سال حدود ۰٫۰۱۴ درجه به صورت ساعتگرد (در شکل: از A به B، یا از دید ناظر زمینی از ‘A به ‘B) جابجا می‌گردد. نقطه‌ی اعتدال بهاری (Vernal Equinox) زمانی است که خورشید دقیقاً بر استوای زمین عمود بتابد یا از دید ناظر زمینی، خورشید در حرکت ظاهری سالانه‌ی خود بر روی دایره البروج از نیمکره‌ی جنوبی آسمان به سمت نیمکره‌ی شمالی آسمان، استوای آسمان را قطع کند. زمان وقوع این پدیده‌ی نجومی (رسیدن خورشید به استوای آسمان) که در عموم به آن «لحظه‌ی تحویل سال» می‌گویند معیار شروع سال نو شمسی و جشن نوروز است.

لحظه تحویل سال شمسی

(بیشتر…)

بیشتر

چرا حلقه ازدواج را در انگشت انگشتری دست راست می اندازند؟

یونانیان قدیم اعتقاد داشتند که انگشت حلقه‌ی دست چپ دارای رگی با نام رگ عشق است که مستقیم به قلب وصل می‌شود به همین خاطر انداختن حلقه‌ی ازدواج در این انگشت مرسوم شد و این انگشت انگشت حلقه یا انگشت انگشتری نام گرفت. این مسئله امروزه از نظر پزشکی رد شده است و چنین رگ منحصر بفردی وجود ندارد. (بیشتر…)

بیشتر

مسافر ژاپنی کشتی تایتانیک

مسافر ژاپنی کشتی تایتانیک که از حادثه غرق شدن کشتی نجات یافته بود در ژاپن توسط مردم، رسانه‌ها و دولت بزدل خوانده شد به خاطر اینکه با دیگر مسافران نمرده بود. این عمل وی خیانت به روح جانفشانی سامورائی‌ها دانسته شد و داستان وی برای چند دهه مایه ننگ خانواده‌اش بود. (بیشتر…)

بیشتر

چرا دکمه‌ی لباس مردان و زنان در طرف عکس هم قرار می گیرد؟

ریشه‌ی این مسئله ریشه به سنت و مُد برمی‌گردد. در قدیم زن‌ها در جوامع سطح متوسط و بالا معمولاً خودشان لباس‌های‌شان را نمی‌پوشیدند و خدمتکاران خانه وقت زیادی را صرف پوشاندن لباس به آن‌ها می‌کردند در حالیکه مردان اینگونه نبودند. بهمین دلیل با توجه به اینکه اکثر انسان‌ها راست دست هستند لباس دکمه‌ی لباس مردان به طور مرسوم در سمت راست قرار گرفت در حالیکه دکمه‌ی لباس زنان که از روبرو و توسط کس یا کسان دیگری بسته می‌شد در سمت چپ قرار گرفت و این رسم در دنیای مدرن هم از بین نرفت در حالیکه دیگر لزومی برای آن وجود نداشت.

(بیشتر…)

بیشتر