تامارین شیر طلایی، نخستی‌سان کوچکی در برزیل زندگی می‌‏کند یک موجود تک همسر جالب است. جنس نر عموما فقط با یک ماده جفت شده و با هم زندگی می‌‏کنند و تنها با یکدیگر جفت‌گیری کرده و در کنار هم مشغول مراقبت از فرزندان‏شان می‌‏شوند. این شیوه زندگی تک همسری (که تنها در ۹ درصد پستانداران یافت می‏‌شود) برای زیست‏‌شناسان گیج کننده است. چرا که برای پستانداران نر از نظر فرگشتی بهتر است که در طول عمرشان با ماده‌های مختلفی جفت‏‌گیری کنند.

دیتر لوکاس از دانشگاه کمبریج در یک کنفرانس اذعان داشت که: “تک همسری یک مشکل (فرگشتی) است.” فرگشت تک همسری موجب ارائه نظریات گوناگونی شده است. کیت اپی از دانشگاه کالج لندن در مصاحبه ‏ای عنوان کرد: “نظریات گوناگونی طی چهل سال گذشته پیشنهاد شده است و تاکنون پاسخی برای بحث‏ها یافت نشده است.”

در ژولای ۲۰۱۳ دکتر اپی و دکتر لوکاس هر کدام مطالعه گسترده‏ای در مورد تک همسری منتشر کردند که امید می‏رفت بتواند به بحث‏‌های موجود خاتمه دهند ، اما هر کدام از این محققان به نتیجه ‏گیری ‏های متفاوتی رسیدند که نشان می‌دهد مسئله تک همسری هنوز پا برجاست.

دکتر لوکاس نویسنده یکی از این مقالات در ژورنال ساینس که به همراه تیم کلاتون براک از کمبریج صورت گرفته بود با در نظر گرفتن فرگشت جفت‌گیری ۲۵۴۵ گونه این گونه ‏ها را از اجداد مشترک‏‌شان در حدود ۱۷۰ میلیون سال پیش مورد بررسی قرار دادند. محققان دریافتند که تغییر زندگی انفرادی به تک همسری در پستانداران ۶۱ بار در طول فرگشت صورت گرفته است. در ادامه محققان به دنبال عوامل بودند که در این پستانداران مشترک است.

آن‏ها به این نتیجه رسیدند که تک همسری زمانی فرگشت یافت که خشونت و پرخاشگری بین ماده‌ها منجر به این شد که آن‏ها دور از هم زندگی کنند. با این شیوه زندگی ماده‏‌ها در زندگی کردن به دور از هم، نرها نمی ‏توانستند مانع جفت‌‏گیری سایر نرها با ماده شده و از این رو نزدیک ماندن به ماده مورد نظر تبدیل به استراتژی بهتری شده است. پس از این بود که نرها برای فراهم آوردن مراقبت‏‌های والدینی برای فرزندان‏شان فرگشت یافتند.

در مطالعه ‏ای دیگر دکتر اپی و همکاران به بررسی ۲۳۰ گونه نخستی پرداختند، چرا که تک همسری عموماً در این گروه به چشم می‏خورد. پژوهشگران در این مطالعه به نتیجه ‏ای متفاوت از مطالعه پیشین رسیدند: تهدید نوزادکشی موجب فرگشت تک همسری شده است. در برخی از گونه‌های پستاندار، نرها گاهی فرزندان کوچک نرهای دیگر را می‌‏کشند. دانشمندان فرض می‌کنند که نرها به علت این که ماده ‏های پرستار تخمک‌‏گذاری نمی‏‌کنند اقدام به قتل فرزندان آن‏ها می‌کنند. با کشتن فرندان ماده، نر شانس این را خواهد داشت که خودش با آن ماده فرزندانی تولید کنند.

دکتر اپی و همکاران از این رو پیشنهاد می‌کنند که در بسیاری از گونه ‏های نخستی، نرها با نزدیک ماندن به ماده‏‌ها پس از تولد نوزاد سعی در واکنش به تهدید نوزادکشی توسط سایر نرها را دارند. دکتر اپی توضیحی احتمالی درباره این که چرا تیم وی و دکتر لوکاس به نتیجه‏‌گیری‏‌های متفاوتی رسیده‌اند مطرح می‌‏کند. ممکن است نیروهایی که موجب فرگشت تک همسری در نخستی‏‌سانان شده است از سایر پستانداران متفاوت باشد. دکتر اپی همچنین خاطر نشان می‌سازد که تیم وی از نوع دقیق‏ تری از آمار به نام احتمالات بیزی در این مطالعه سود برده‌اند.

دکتر ژکوب بومزما از دانشگاه کپنهاگن که در هیچ کدام از دو مطالعه سهمی نداشته است، یافته‌‏های دکتر لوکاس را قانع ‏کننده‏‌تر می‌داند: “آن (مطالعه) برای من معنادار‏تر است.”

سرگی گاوریلتس، زیست‏ شناس تکاملی دانشگاه تنسی نیز نتایج دکتر لوکاس را بهتر ارزیابی می‌‏کند. با این حال وی عنوان می‌کند که هیچ یک از دو مطالعه حاضر به آزمون توضیحات سایر دانشمندان نپرداخته‌اند، توضیحاتی همانند مزیت تک همسری در کاهش خطر بیماری‏‌های مقاربتی جنسی یا این احتمال که ماده ‏ها بیشتر نرهایی را برای جفت‌گیری انتخاب می‌کنند که به صورت مکرر برای آن‏ها غذا می‌آورند.

نویسنده: کارل زیمر

ترجمه: امید رضا قاسمی

(بیشتر…)

بیشتر