برچسب: شمع

عشق پروانه و شمع

پروانه و شمع در ادبیات ایران نماد عاشق و معشوق بوده‌اند و در بسیاری از اشعار و روایات زیبای ادبی داستان‌ها و تمثیل‌هایی در مورد عشق پروانه به شمع آورده شده است. اصطلاح «مانند یک شب پره به شعله» نیز در ادبیات انگلیسی توصیف کننده‌ی علاقه‌ی ویران کننده و خلل ناپذیر می‌باشد. این رفتار مختص پروانه‌ها و شب‌پره‌ها نمی‌باشد و بسیاری از حشرات حرکات انتحاری ناگهانی به سمت شعله و نورهای مصنوعی انجام می‌دهند.

عشق پروانه به شمع

برخی حشره‌شناسان اعتقاد دارند حرکت شب‌پره‌ها به سمت نور مصنوعی ناشی از سیستم جهت‌یابی داخلی آن‌ها می‌باشد. فرگشت شب‌پره‌ها در جاهای پر نور نبوده است و زمانی فرگشت یافته‌اند که زمین تنها از خورشید، ماه و ستاره‌ها نور می‌گرفته است. در رفتاری که به آن جهت‌یابی عرضی گفته می‌شود برخی حشرات در یک زاویه‌ی ثابت نسبت به یک منبع نور دوردست مانند ماه پرواز می‌کنند. وقتی در اطراف نورهای مصنوعی که توسط بشر ساخته شده است مانند نورهای شهری و شعله، زاویه‌ی منبع نوری که یک شب‌پره با آن پرواز می‌کند تغییر می‌کند باعث می‌شود شب‌پره به اشتباه بیفتد. این فرآیند باعث می‌شود به نظر برسد شب‌پره یا پروانه مسحور نور شده و به آن جذب می‌شوند. این نظریه با مشکلاتی مواجه است. با وجود اینکه نور الکتریکی جدید است ولی آتش حدود ۴۰۰ هزار سال است که در اجتماعات انسانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و انتخاب طبیعی می‌بایستی تا کنون شب‌پره‌هایی را که عملیات انتحاری به آتش می‌کرده‌اند را از بین می‌برده است. همچنین جهت‌یابی عرضی استفاده شده توسط شب‌پره‌ها نیز مورد سوال است از این نظر که حدود ۵۰ یا ۷۰ درصد شب‌پره‌ها پرواز مهاجرت نمی‌کنند و لزومی ندارد از این سیستم استفاده کنند.

یک نظریه‌ی کاملاً متفاوت در دهه‌ی ۷۰ توسط فیلیپ کالاهان مطرح شد. کالاهان کشف کرد که طیف نور مادون قرمز ساطع شده توسط شعله دارای فرکانسی است که توسط هورمون‌های جنسی شب‌پره هم ساطع می‌شوند. کالاهان قبلاً کشف کرده بود که فرومون‌ها (هورمون‌های جنسی) شب‌پره شب‌تاب هستند. در واقع شب‌پره‌ها بدین خاطر به شمع جذب می‌شوند چون فکر می‌کنند که شمع یک شب‌پره‌ی ماده است که در حال ارسال سیگنال‌های جنسی است. این نظریه هم دارای مشکلات خود است. واقعیت این است که حشرات به نور ماورای بنفش بیشتر جذب می‌شوند تا نور مادون قرمز و نور ماورای بنفش هیچ ارتباطی با هورمون‌های جنسی آن‌ها ندارد.

با جمع‌بندی دو نظریه‌ی مطرح شده می‌توان گفت که با وجود مشکلاتی که این دو نظریه با آن دست و پنجه نرم می‌کنند هنوز دلیل قطعی عشق پروانه به شعله مشخص نیست و این رفتار تا حدی رازآلود باقی می‌ماند. (بیشتر…)

بیشتر

آیا شمع در جاذبه صفر می سوزد؟

سوختن شمع در فضا

شمع می‌تواند در جاذبه‌ی صفر بسوزد ولی نوع شعله‌ی آن متفاوت است. چون در جاذبه‌ی صفر جریان متحرک هوا وجود ندارد اکسیژن از طریق نفوذ به شمع می‌رسد و دی‌اکسید کربن هم از نقطه‌ی احتراق به همین شکل خارج می‌شود. این باعث می‌شود مواد احتراق در اطراف شعله تجمع کرده و اکسیژن با سختی بیشتری به شعله برسد و در نتیجه سرعت سوختن بسیار آهسته باشد. شمعی که در زمین طی ۱۰ دقیقه می‌سوزد در فضا سوختن آن تا ۴۵ دقیقه طول خواهد کشید. شعله‌ی یک شمع در جاذبه‌ی صفر یا بسیار کم، یک رنگ آبی بسیار کم رنگ دارد. همچنین دمای شعله در مقایسه با زمین بسیار پایین است و دوده تولید نمی‌کند. دوده و سرعت سوختن به سرعت سوختن بستگی دارند. شکل شعله در جاذبه‌ی صفر به صورت گرد می‌باشد در حالیکه در زمین به صورت کشیده است. این کشیدگی به خاطر وجود گرمای زیاد است که باعث منبسط شدن و جریان یافتن محصولات احتراق به طرف بالا و در نتیجه کشیده شدن شعله می‌شود. به این فرآیند همرفت جاذبه‌ای می‌گویند که در اثر شیب تراکم بوجود می‌آید که این شیب تراکم نیز در اثر گرما و منبسط شدن محصولات احتراق ایجاد شده است. (بیشتر…)

بیشتر