برچسب: مردمک

چگونه می‌فهمیم کسی به ما زل زده است؟

  • چشم انسان
  • چشم ببر
  • چشم جغد
  • چشم گرگ
  • چشم گوریل
  • چشم لمور

وقتی کسی به ما زل می‌زند حتی اگر بیرون از میدان دید ما باشد آن را احساس می‌کنیم. برخی اوقات این توانایی حتی به گونه‌ای ماورای طبیعی به نظر می‌رسد ولی واقعیت این است که این توانایی ریشه در مرزهای آگاهی ما دارد.

این توانایی خارق‌العاده از سیستمی در مغز ریشه دارد که مختص به کشف نگاه دیگران است. این سیستم “کشف زل زدن” به طور خاصی به «نگاه دیگران به شما» حساس است. بررسی فعالیت سلول‌های مغز نشان داده است وقتی در معرض نگاه دیگران قرار می‌گیرید سلول‌های خاصی از مغز فعالیت شدیدی نشان می‌دهند و مسئله‌ی شگفت‌انگیزتر این است که زمانیکه ناظر تنها چند درجه به چپ یا راست شما نگاه می‌کند این فعالیت مشاهده نمی‌شود.

واقعیت این است که این مسئله به ساختار چشم انسان ارتباط دارد. در واقع تشخیص مرکز تیره‌ی چشم انسان از سفیدی چشم، آسان است درحالیکه برای حیوانات اینگونه نیست. در بسیاری از حیوانات مردمک و عنبیه بیشترِ ظاهرِ بیرونی چشم را می‌پوشانند. همچنین بخش سفیدی چشم حیوانات دیگر در واقع تیره‌تر از انسان است بنابراین انسان بزرگ‌ترین مقدار ناحیه‌ی سفید در چشم را دارد. تفاوت رنگ بین بخش سفید حاشیه‌ای و بخش تیره‌ی مرکزی تشخیص اینکه کسی به شما زل زده است را آسان می‌کند. ما از یک قانون ساده برای این تشخیص استفاده می‌کنیم:

بخش سیاه در مرکز = تماس چشمی

بخش سیاه در سمت راست = نگاه به راست

بخش سیاه در سمت چپ = نگاه به چپ

با فرض ثابت بودن سر، دنبال کردن نگاه انسان در مقایسه با چشم یک گوریل، ببر، میمون لمور، گرگ یا جغد آسان است. چنین چشم‌های غیرقابل ردیابی برای شکارچیان در هنگام شکار کردن ضروری است و بدین خاطر فرگشت یافته‌اند که باید بدون اینکه کشف شوند طعمه را تحت نظر گیرند ولی با توجه به اینکه بقای انسان به همکاری و تلاش با انسانهای دیگر ارتباط داشته است توانایی‌های ارتباطی و هوش برای بقای ما ضروری بوده‌اند و چشم‌های یک شکارچی با توجه به شرایط و فشار طبیعت در اولویت قرار نداشته و فرگشت نیافته‌اند. در تصاویر زیر چشم‌های انسان را با چشم برخی شکارچیان مقایسه کنید.

چشم انسان

چشم انسان

چشم ببر

چشم ببر

چشم جغد

چشم جغد

چشم گرگ

چشم گرگ

چشم گوریل

چشم گوریل

چشم لمور

چشم میمون لمور

(بیشتر…)

بیشتر

دو مردمک در یک چشم، واقعیت یا افسانه؟

لیو چونگ مردی است که معمولاً از او به عنوان نمونه‌ای از انسان‌های با دو مردمک چشم نام برده می‌شود و از عکس مجسمه‌ی مومی وی که در موزه‌ی ریپلی لندن قرار دارد نیز استفاده می‌شود و در توضیحات آن آورد شده است که در سال ۹۹۵ میلادی به وزارت یک ایالت در چین رسیده است. با وجود اینکه مجسمه‌ی مومی لیو چونگ دارای چهار چشم است ولی این نمی‌تواند مدرکی برای وجود چنین بیماری باشد چون با وجود اینکه تمامی بیماری‌های مشابه ذکر شده دارای مدارک و عکس‌هایی هستند هیچ تصویر مستند پزشکی از وجود چنین بیماری‌ای وجود ندارد. شایعه بودن این مسئله باعث شد که صفحه‌ی بیماری دومردمک یا مردمک چشم دوتایی از ویکیپدیا حذف شود.

مجسمه لیو چونگ با دو مردمک در یک چشم

مردمک چشم دوتایی یا چشم شیطانی عبارتی است که در بسیاری از وبسایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی به عنوان یک فکت شگفت‌انگیز دست به دست شده است. اما واقعیت این است که وجود دو مردمک در یک چشم امکان‌پذیر نیست. برای این حالت هر کدام از مردمک‌ها باید عضله‌های تنگ کننده‌ی مجزا داشته باشند که امکان باز و بسته شدن آن را فراهم کنند. منشا این فکت غیرواقعی احتمالاً به متون قرن دوازدهم برمی‌گردد. وجود دو مردمک در یک چشم از نظر علم پزشکی غیرممکن است ولی بیماری‌هایی وجود دارد که شباهت دوری با این قضیه دارند. این بیماری‌ها عبارتند از:

  • بیماری ناهمرنگی عنبیه یا هتروکرومیا که در واقع تفاوت در رنگ عنبیه است.
  • بیماری کولوبوما که در آن یک حفره در یکی از اجزای چشم وجود دارد.
  • بیماری پلی‌کوریا بیماری بسیار نادری است که در آن دو منفذ در عنبیه چشم وجود دارد. این بیماری می‌تواند مادرزاد باشد یا اینکه یک بیماری دیگر عنبیه را تحت تأثیر قرار دهد. معمولاً بیماری‌های دیگر با این بیماری اشتباه گرفته می‌شوند. ظاهر این بیماری بسیار متفاوت است که در ادامه مشاهده می‌شود و نمی‌توان از آن به وجود دو مردمک در یک چشم تعبیر نمود.

پلی‌کوریا یا وجود دو منفذ در عنبیه

در پایان با بررسی موارد ذکر شده می‌توان گفت که چنین بیماری‌ای در پزشکی وجود ندارد و این شایعه‌ی علمی ممکن است گزارش خطایی از دیگر بیماری‌های چشم باشد.

شایعه

(بیشتر…)

بیشتر

مردمک چشم عمودی یا بیضی شکل

بسیاری از حیوانات دارای مردمک چشم عمودی هستند. این نوع مردمک برای دید در شب فرگشت یافته است. همچنین تحقیقات نشان داده است که مردمک چشم به شکارچیان کمک می‌کنند که بدون اینکه دیده شوند شکار کنند.

مردمک چشم عمودی یا بیضی شکل مار

ریچارد شاین در دانشگاه سیدنی استرالیا در یک بررسی متوجه شد که مردمک چشم عمودی در بیشتر حیوانات در نور کم گرد می‌شود. بنابراین تیم وی شکل مردمک ۱۲۷ گونه‌ی مار استرالیایی و رفتار شکار و زمان فعالیت آن‌ها را مورد مطالعه قرار داد. آن‌ها متوجه شدند مارهایی که در کمین شکار خود می‌روند مردمک‌های عمودی دارند درحالیکه مردمک مارهایی که روز شکار می‌کنند گرد بودند. با مطالعه‌ی روابط فرگشتی بین انواع مختلف، این تیم تحقیقاتی دریافت که مردمک‌های عمودی و گرد چندین بار در گروه‌های مختلف مارها فرگشت یافته‌اند و رفتار شکار قوی‌ترین محرک شکل مردمک بود.

مردمک همه‌ی حیوانات کروی شکل نیست و بسیاری از آن‌ها مردمک‌های عمودی، بیضی شکل و مستطیل شکل دارند. کرکدیل، افعی، گربه، روباه و … دارای مردمک‌های باریک عمودی هستند. فرگشت مردمک‌های عمودی بدین خاطر بوده است که بهتر از مردمک‌های کروی جلوی نور را می‌گیرند. تنگ شدن یک مردمک کروی (با یک ماهیچه‌ی حلقه‌ای شکل) به گونه‌ای است که به خوبی یک مردمک عمودی و بیضی تنگ نمی‌شود چون مردمک بیضی شکل دو ماهیچه‌ی اضافی دارد که آن را تنگ می‌کنند. مردمک‌های باریک و عمودی به شکارچیان کمین کننده کمک می‌کنند که در شب شکار خود را بهتر دنبال کرده و اشیای در فاصله‌ی دور را واضح‌تر ببینند. یک مردمک عمودی درست مثل یک لنز کوچک‌تر دوربین عمق میدان فوکوس عمیق‌تری فراهم می‌کند. (بیشتر…)

بیشتر

مردمک چشمان انسان وقتی در تاریکی گشاد می‌شوند تا ۱۶ برابر بزرگ‌تر می‌شوند ولی مردمک چشمان مارمولک خانگی در هنگام شب تا ۳۰۰ برابر بزرگ‌تر می‌شوند.

مردمک چشم انسان وقتی در تاریکی گشاد می‌شود تا ۱۶ برابر بزرگ‌تر می‌شود ولی مردمک چشم مارمولک خانگی در هنگام شب تا ۳۰۰ برابر بزرگ‌تر می‌شود. (بیشتر…)

بیشتر

انیزوکوریا: بیماری ناهمسانی اندازه‌ی مردمک چشم‌ها

بیماری انیزوکوریا (Anisocoria) یا ناهمسانی اندازه‌ی مردمک چشم‌ها در میان ۲۰% از مردم رایج است ولی به علت تفاوت کم اندازه‌ی مردمک‌ها (۰٫۴ میلیمتر یا بیشتر) خیلی آشکار نیست. در برخی موارد این تفاوت اندازه خیلی زیاد می‌شود. این بیماری در اصلی بی‌خطر بوده ولی می‌تواند نشانه‌ی مشکلات پزشکی جدی‌تری باشد.

انیزوکوریا ناهمسانی مردمک چشم (بیشتر…)

بیشتر

آیا میدانید مردمک چشمان شما هنگامی که به معشوق خود می‌نگرید گشادتر می‌شود

آیا میدانید مردمک چشمان شما هنگامی که به معشوق خود می‌نگرید ممکن است تا ۴۵% گشادتر شود. مردمک چشم تنها به نور واکنش نشان نمی‌دهد بلکه تحت تأثیر سیستم عصبی بدن نیز می‌باشد. تحقیقات نشان داده‌اند وقتی به کسی نگاه می‌کنید که به او علاقه دارید یا برای شما جذاب است مردمک چشم شما گشادتر می‌شود. با توجه به اینکه گشادتر شدن مردمک چشم باعث جذاب‌تر شدن می‌شود بدن شما به صورت ناخودآگاه در حال تلاش است که شما را جذاب‌تر جلوه دهد. (بیشتر…)

بیشتر