وقتی کسی به ما زل می‌زند حتی اگر بیرون از میدان دید ما باشد آن را احساس می‌کنیم. برخی اوقات این توانایی حتی به گونه‌ای ماورای طبیعی به نظر می‌رسد ولی واقعیت این است که این توانایی ریشه در مرزهای آگاهی ما دارد.

این توانایی خارق‌العاده از سیستمی در مغز ریشه دارد که مختص به کشف نگاه دیگران است. این سیستم “کشف زل زدن” به طور خاصی به «نگاه دیگران به شما» حساس است. بررسی فعالیت سلول‌های مغز نشان داده است وقتی در معرض نگاه دیگران قرار می‌گیرید سلول‌های خاصی از مغز فعالیت شدیدی نشان می‌دهند و مسئله‌ی شگفت‌انگیزتر این است که زمانیکه ناظر تنها چند درجه به چپ یا راست شما نگاه می‌کند این فعالیت مشاهده نمی‌شود.

واقعیت این است که این مسئله به ساختار چشم انسان ارتباط دارد. در واقع تشخیص مرکز تیره‌ی چشم انسان از سفیدی چشم، آسان است درحالیکه برای حیوانات اینگونه نیست. در بسیاری از حیوانات مردمک و عنبیه بیشترِ ظاهرِ بیرونی چشم را می‌پوشانند. همچنین بخش سفیدی چشم حیوانات دیگر در واقع تیره‌تر از انسان است بنابراین انسان بزرگ‌ترین مقدار ناحیه‌ی سفید در چشم را دارد. تفاوت رنگ بین بخش سفید حاشیه‌ای و بخش تیره‌ی مرکزی تشخیص اینکه کسی به شما زل زده است را آسان می‌کند. ما از یک قانون ساده برای این تشخیص استفاده می‌کنیم:

بخش سیاه در مرکز = تماس چشمی

بخش سیاه در سمت راست = نگاه به راست

بخش سیاه در سمت چپ = نگاه به چپ

با فرض ثابت بودن سر، دنبال کردن نگاه انسان در مقایسه با چشم یک گوریل، ببر، میمون لمور، گرگ یا جغد آسان است. چنین چشم‌های غیرقابل ردیابی برای شکارچیان در هنگام شکار کردن ضروری است و بدین خاطر فرگشت یافته‌اند که باید بدون اینکه کشف شوند طعمه را تحت نظر گیرند ولی با توجه به اینکه بقای انسان به همکاری و تلاش با انسانهای دیگر ارتباط داشته است توانایی‌های ارتباطی و هوش برای بقای ما ضروری بوده‌اند و چشم‌های یک شکارچی با توجه به شرایط و فشار طبیعت در اولویت قرار نداشته و فرگشت نیافته‌اند. در تصاویر زیر چشم‌های انسان را با چشم برخی شکارچیان مقایسه کنید.

چشم انسان

چشم انسان

چشم ببر

چشم ببر

چشم جغد

چشم جغد

چشم گرگ

چشم گرگ

چشم گوریل

چشم گوریل

چشم لمور

چشم میمون لمور

(بیشتر…)

بیشتر