هما یا مرغ استخوان‌خوار که در زبان انگلیسی به آن کرکس ریش‌دار گفته می‌شود نوعی کرکس بزرگ است که درکوه‌های مرتفع آفریقا، جنوب اروپا و آسیا از جمله ایران زندگی می‌کند.

هما یا مرغ استخوان‌خوار

هما می‌تواند استخوان‌های موجودی با اندازه‌ی استخوان ران یک بره را ببلعد. این پرنده مانند دیگر کرکس‌ها عمدتاً لاشه‌خوار است اما عمده‌ی غذای آن را مغز استخوان تشکیل می‌دهد. هما استخوان‌های بزرگ را از ارتفاع زیاد به روی سنگ‌ها پرتاب می‌کند تا به قطعات کوچک‌تر شکسته شود. گاهی هم از لاک‌پشت‌های زنده به همین روش تغذیه می‌کند.

جثه‌ی هما بیشتر شبیه به یک شاهین عظیم‌الجثه است تا یک کرکس و تنها کرکسی است که سرش پر دارد. ارتفاع آن ۹۵ تا ۱۲۵ سانتی‌متر، فاصله‌ی بین دو بال آن ۲۷۵ تا ۳۰۸ سانتی‌متر و وزن آن ۴.۵ تا ۷.۵ کیلوگرم است. این پرنده در تمام طول سال یک جا می‌ماند و هر فصل فقط یک یا دو تخم می‌گذارد و تا ۴۵ سال عمر می‌کند.

هما در اسطوره‌های ایرانی جایگاه مهمی دارد و معروف است که سایه‌اش بر سر هر کس بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید به همین دلیل به مرغ سعادت معروف شده‌است. در افسانه‌های ایران مثل ققنوس در اساطیر مصر و یونان صاحب کرامت است. هما در ادبیات ایران به عنوان نماد سعادت است و برعکس جغد که نماد شوم است البته این پرنده می‌تواند پرنده‌ای افسانه‌ای و اساطیری باشد در قصه‌ها و مثل‌های ایرانی از آن به عنوان پرنده سعادت یاد شده‌است.

در خرابه‌های تخت جمشید که پایتخت هخامنشیان بوده‌است دو مجسمه سنگی از هما پیدا شده‌است. این نشان می‌دهد که این پرنده در زمان ایران باستان نیز پرنده سعادت بوده‌است. نقش این پرنده در کنده‌کاری‌ها و برخی از سر ستون های پارسه (تخت جمشید) نیز پیداست. در نشان کنونی باشگاه فوتبال پرسپولیس هم نمادی از سر این پرنده به کار گرفته شده است. (بیشتر…)

بیشتر