۵ نکته مهم در خصوص آفتاب گرفتن که نداستن آن‌ها ممکن است سلامت‌تان را به خطر بیندازد

اگر احساس خستگی می‌کنید ممکن است به علت کمبود ویتامین D باشد. این مشکل در ایران به دلیل مواجهه‌ی کم با آفتاب بسیار رایج است و کمبود ویتامین D مشکلات پوکی استخوان، افزایش احتمال مشکلات قلبی و خستگی شدید را به همراه خواهد داشت. بدن انسان برای افزایش جذب کلسیم، منیزیم و فسفر به ویتامین D احتیاج دارد و این ویتامین در مواد غذایی کمی وجود دارد  و جذب آن از طریق غذا و قرص هم به سختی صورت می‌گیرد. منبع طبیعی اصلی ساخت ویتامین D مواجهه‌ی پوست با آفتاب است. آفتاب گرفتن باعث برخورد اشعه‌ی ماورای بنفش B با پوست شده که واکنش شیمیایی ساخت ویتامین D را بهمراه دارد. در شیوه‌ی صحیح آفتاب گرفتن نکات بسیار مهمی وجود دارد که ممکن است ندانستن آن‌ها به شما آسیب برساند. این موارد را در ادامه با هم بررسی می‌کنیم.

5 نکته مهم در خصوص آفتاب گرفتن که نداستن آن‌ها ممکن است سلامت‌تان را به خطر بیندازد

(بیشتر…)

بیشتر

اگر جمعیت تهران ۶۵ درصد کاهش یابد باز هم پرجمعیت‌ترین شهر ایران است

اگر به کلان‌شهرهای ایران سفر کرده باشید احتمالاً متوجه تفاوت چشم‌گیر بزرگی و جمعیت آن‌ها با تهران شده‌اید. جمعیت تهران در سرشماری سال ۱۳۹۵ حدود هشت میلیون و هفتصد هزار نفر ثبت شده است. پرجمعیت‌ترین شهر ایران پس از تهران مشهد است که جمعیتی حدود ۳ میلیون نفر دارد که کمتر از ۳۵ درصد جمعیت تهران است. با این حساب اگر جمعیت تهران ۶۵ درصد کمتر شود باز هم پرجمعیت‌ترین شهر ایران محسوب می‌شود.

با بررسی دیگر شهرها متوجه می‌شویم که این شکاف باز هم بیشتر می‌شود. اصفهان سومین شهر پرجمعیت ایران کمتر از ۲ میلیون نفر جمعیت دارد و ۸ شهر در ایران بالای ۱ میلیون نفر هستند. ۱۰ شهر پرجمعیت ایران به ترتیب به صورت زیر هستند:

۱- تهران

۲- مشهد

۳- اصفهان

۴- کرج

۵- شیراز

۶- تبریز

۷- قم

۸- اهواز

۹- کرمانشاه

۱۰- ارومیه

تهران بیست و نهمین شهر پرجمعیت جهان است.

(بیشتر…)

بیشتر

آیا اتم قابل دیدن است؟

از ۲۵۰۰ سال پیش که دموکریتوس برای اولین بار نظریه‌ی اتم را مطرح کرد دیدن اتم‌ها برای بشر همچون رویایی دست‌نیافتنی به نظر می‌رسیده است. نکته‌ی تأسف‌انگیز در این خصوص این بوده است که در مقیاس‌های بسیار کوچک مفهوم «دیدن» معنای خود را از دست می‌دهد و نور نمی‌تواند ذرات با ابعاد کمتر از طول موج خود را بخوبی آشکار کند. یعنی اگر بهترین میکروسکوپ نوری را در اختیار داشته باشید قادر نخواهید بود ذرات با ابعاد کمتر از ۱۰۰ نانومتر را ببینید (هر میلی‌متر برابر ۱ میلیون نانومتر است). لازم به ذکر است که اتم‌ها ابعاد در حد یک دهم نانومتر دارند.

اما شناخت اجزای اتم در قرن گذشته راه‌های جدیدی را به روی ما باز کرد. الکترون نیز مانند نور می‌تواند خاصیت موجی داشته باشد و نکته‌ی بسیار مهم در خصوص آن این است که می‌توان با میدان مغناطیسی سرعت آن را زیاد کرد که به طور متقابل باعث کم شدن طول موج آن می‌شود. این اصل پایه‌ی میکروسکوپ‌های الکترونی را بنا نهاد که از الکترون به جای نور در آن‌ها استفاده می‌شود و لنزهای آن‌ها به جای شیشه از کویل‌های مغناطیسی ساخته شده‌اند.

انواع مختلفی از میکروسکوپ‌های الکترونی ساخته شده است که معروف‌ترین آن‌ها «میکروسکوپ الکترونی روبشی» و «میکروسکوپ الکترونی عبوری» هستند. میکروسکوپ الکترونی روبشی یا SEM یک باریکه‌ی الکترونی را به سطح تابانده و با حرکت دادن آن، سطح را اسکن (روبش) می‌کند و اطلاعات سطحی مختلف و کارآمدی را جمع‌آوری می‌کند. این اطلاعات حتی شامل جنس اتم‌های سطحی و پیوندهای شیمیایی آن‌ها نیز می‌باشد. میکروسکوپ SEM می‌تواند ذرات در حد ۱ نانومتر را آشکار کند ولی هنوز هم با دیدن اتم مقداری فاصله داریم و بهتر است به سراغ غول بزرگنمایی الکترونی یعنی TEM برویم.

میکروسکوپ الکترونی عبوری یا TEM همانطور که از نام آن مشخص است با عبور دادن باریکه‌ی الکترونی از جسم اطلاعات جمع‌آوری می‌کند. بدیهی است برای اینکه الکترون‌ها بتوانند از جسم عبور کنند باید آن را خیلی نازک کنیم. میکروسکوپ‌های الکترونی عبوری نوین می‌توانند تا ۵۰ میلیون برابر بزرگ‌نمایی داشته باشند و اتم‌ها را نیز آشکار کنند. در ادامه تصویری از اتم‌های نیتروژن و بور را مشاهده می‌کنید که توسط این میکروسکوپ آشکار شده‌اند.

(بیشتر…)

بیشتر

وقتی سگ‌ها دم خود را به طرف چپ یا راست تکان می‌دهند دو معنی مختلف دارد

تکان دادن دُم در بین سگ‌ها نشان دهنده‌ی بروز احساسات مثبت و منفی آن‌ها می‌باشد. بررسی‌ها نشان داده‌اند که این حرکت‌ها معانی بیشتری دارند و جهت حرکت دم انعکاسی از احساسات درونی مختلف آن‌ها می‌باشد. تکان خوردن دم سگ به طرف راست به معنی آرامش سگ است درحالیکه تکان خوردن دم به سمت چپ نشان از استرس این حیوان دارد.

برای این تحقیق محققان ۴۳ سگ خانگی از نژادهای مختلف را مورد مطالعه قرار دادند. این حیوانات به جلیقه‌هایی مجهز شدند که ضربان قلب آن‌ها را نشان می‌داد و به آن‌ها ویدئوهایی از سگ‌های دیگر نشان داده شد که دم خود را به طرف چپ یا راست حرکت می‌دادند.

(بیشتر…)

بیشتر

آیا خوردن پنیر باعث خنگی می‌شود؟

حتماً شنیده‌اید که «خوردن پنیر باعث خنگی می‌شود و برای جلوگیری از این اثر منفی باید همراه آن گردو مصرف شود». در توضیح این مطلب گفته شده است که پنیر دارای ماده‌ای به نام «تیرامین» است که در مغز جمع شده و باعث کندی ذهن می‌شود و برای خنثی کردن اثر آن باید موادی مصرف کرد که دارای مس و فسفر هستند (مثلاً گردو). بهتر است با شنیدن چند عبارت علمی قانع نشویم و در ادامه به بررسی دقیق این ادعا بپردازیم.

تیرامین یک ماده‌ی شیمیایی طبیعی بدن است که از اسید آمینه‌ی تیروزین مشتق می‌شود و وجود آن در مغز انسان اثبات شده است. برخی مواد غذایی مانند ماهی و گوشت دودی، شکلات، نوشیدنی‌های الکلی، پنیر، ماست، سس سویا، آووکادو، موز، آناناس، بادام زمینی، نارگیل، گوشت فرآوری شده و … دارای مقدار قابل توجهی از این ماده هستند و معمولاً هر چقدر ماده‌ی غذایی مانده‌تر باشد (بعنوان مثال تخمیر بیشتری روی آن صورت گرفته باشد) تیرامین آن نیز بیشتر خواهد بود. اما آیا تیرامین مضر است؟

(بیشتر…)

بیشتر

توت‌فرنگی سفید

توت‌فرنگی آناناسی یا پاینبری یک نوع توت‌فرنگی سفید رنگ است که دانه‌های قرمز و مزه‌ای شبیه به آناناس دارد. این توت‌فرنگی در سال ۲۰۱۰ به صورت تجاری در هلند و بلژیک کشت شد و در سال ۲۰۱۲ در آمریکا روانه‌ی بازار شد و امروزه در بازارهای اروپا و دوبی نیز پیدا می‌شود.

توت‌فرنگی سفید توت‌فرنگی آناناسی یا پاینبری

(بیشتر…)

بیشتر

با هر ۰٫۲ ریشتر افزایش، قدرت زلزله ۲ برابر می‌شود

به احتمال زیاد می‌دانید که ریشتر یک مقیاس خطی نیست و انرژی آزاد شده در زلزله با افزایش هر ریشتر چندین برابر می‌شود. عدد آن حدود ۳۲ برابر (۳۱٫۶ برابر) است. یعنی یک زلزله‌ی ۶ ریشتری حدوداً ۳۲ برابر یک زلزله‌ی ۵ ریشتری انرژی آزاد می‌کند. به طور تقریبی می‌توان گفت که هر ۰٫۲ ریشتر افزایش، قدرت زلزله را دو برابر می‌کند یعن یک زلزله‌ی ۵٫۲ ریشتری دو برابر یک زلزله‌ی ۵ ریشتری انرژی آزاد می‌کند. در ادامه به قدرت و انرژی معادل آزاد شده در زلزله‌های با بزرگی مختلف می‌پردازیم که جالب به نظر می‌رسد:

زلزله ۰٫۲ ریشتری: زلزله‌های زیر ۲ ریشتر معمولاً احساس نمی‌شوند و فقط توسط لرزه‌نگارها ثبت می‌شوند. یک زلزله‌ی ۰٫۲ ریشتری انرژی در حد یک نارنجک دستی آزاد می‌کند.

زلزله‌ی ۱٫۵ ریشتری: در حد لرزش ایجاد شده در اثر یک انفجار کوچک ساختمانی

زلزله ۲٫۱ ریشتری: در حد لرزش ایجاد شده در اثر انفجار یک کارخانه‌ی مواد شیمیایی

زلزله ۳ ریشتری: در حد یک بمب هوایی معمولی انرژی آزاد می‌کند. زلزله‌های بین ۲ تا ۳ ریشتر را تنها افراد کمی احساس می‌کنند.

زلزله ۳٫۸۷ ریشتری: در حد انفجار نیروگاه اتمی چرنوبیل. زلزله‌های بین ۳ تا ۴ ریشتر توسط انسان‌ها قابل احساس بوده و خرابی به بار نمی‌آورند.

(بیشتر…)

بیشتر

رزولوشن چشم انسان چقدر است؟

بر اساس محاسبات دکتر راجر کلارک که یک دانشمند و عکاس است رزولوشن چشم انسان ۵۷۶ مگاپیکسل است. این عدد در مقایسه با یک دوربین دیجیتال که رزولوشن در حد ۱۶ مگاپیکسل دارد عدد بزرگی است ولی معنای این عدد چیست؟ آیا چشم انسان با دوربین قابل مقایسه است؟

رزولوشن چشم انسان چقدر است؟

(بیشتر…)

بیشتر

مارمولکی که از ۹۹ میلیون سال پیش در کهربا حبس شده است

در سال ۲۰۱۶ فسیلی از جنس کهربا در میانمار کشف شد که یک مارمولک در آن به دام افتاده بود و پس از آنالیز مشخص شد که حدود ۹۹ میلیون سال قدمت دارد. این مارمولک در واقع قدیمی‌ترین مارمولک شناخته شده از نوع خود است و یک حلقه‌ی گمشده‌ی خزندگان برای محققان می‌باشد.

مارمولکی که از 99 میلیون سال پیش در کهربا محبوس شده است

محققان بر این باورند که این حیوان که شبیه به آفتاب‌پرست است در زمان نوزادی هنگام ورجه وورجه کردن در یک جنگل استوایی در میانمار در یک رزین چسبان به دام افتاده است. کل بدن این حیوان از جمله چشم و پوسته‌ی رنگارنگش به طور غیرمعمولی به خوبی حفظ شده است. برای تخمین عمر این رزین‌ها بدون شکستن آن‌ها از آنالیز اشعه‌ی ایکس استفاده می‌شود.

(بیشتر…)

بیشتر

ظرفیت حافظه انسان چقدر است؟

شاید برخی اوقات نگران پر شدن ظرفیت حافظه‌ی خود باشید ولی با خواندن این مطلب متوجه می‌شوید که این نگرانی بی‌مورد است. طبیعتاً ظرفیت حافظه انسان بی‌نهایت نیست و باید حدی برای ذخیره‌ی اطلاعات در آن وجود داشته باشد. ولی این حافظه در حدی هست که لازم نیست نگران پر شدن آن در طول زندگی خود باشیم.

مغز انسان دارای حدود یک میلیارد نورون (سلول عصبی) است و هر کدام از آن‌ها حدود ۱۰۰۰ اتصال با نورون‌های دیگر برقرار می‌کنند. اگر هر نورون بتواند به ذخیره‌ی یک مطلب کمک کند ظرفیت مغز انسان ممکن بود مثل یک حافظه‌ی جانبی پر شود. ولی مسئله‌ی خوشحال کننده این است که نورون‌ها با هم ترکیب می‌شوند تا بتوانند به یادآوری اطلاعات زیادی در یک زمان کمک کنند و این ترکیب باعث افزایش ظرفیت مغز انسان تا حدود ۲۵۰۰ ترابایت می‌شود. بعنوان مقایسه اگر قرار بود مغز انسان مانند یک دستگاه ضبط فیلم عمل کند می‌توانست حدود سه میلیون ساعت برنامه‌ی تلویزیونی را ضبط کند. پخش این مقدار فیلم بیش از ۳۰۰ سال زمان می‌برد. البته باید در نظر داشت که استفاده و دسترسی به اطلاعات ذخیره شده در مغز آنقدرها هم ساده نیست بهمین خاطر است که برخی اوقات در یادآوری مسائل با مشکل مواجه می‌شویم.

محاسبه‌ی دقیق ظرفیت حافظه انسان دشوار است. مسئله‌ی اول این است که نمی‌توانیم اندازه‌ی حافظه را بررسی کنیم. دوم اینکه برخی خاطرات جزئیات بیشتری دارند و فضای بیشتری اشغال می‌کنند؛ اطلاعات دیگر نیز به فراموشی سپرده می‌شوند و بنابراین حافظه آزاد می‌شود. بعلاوه برخی اطلاعات فقط ارزش یادآوری در کوتاه مدت را دارند بعنوان مثال لازم نیست ۳۰ سال دیگر شماره تلفن دانشگاه یا محل کار خود را به یاد داشته باشید. این یک ویژگی مفید است چون مغز می‌تواند هر چه را که ما در طول زندگی لازم داریم بخاطر بسپرد. اگر عمر انسان خیلی طولانی‌تر از مدت زمان کنونی بود باز هم احتمالاً این ویژگی فراموش کردن اطلاعات غیرضروری می‌توانست جلوی پر شدن ظرفیت مغز را بگیرد.

(بیشتر…)

بیشتر